Şrift ölçüsü:
A+
A
A-
Kr
15 Noyabr 2015

Seyid Camal Əsədabadi

O, islam birliyini təbliğ edir, müstəmləkəçilərin dini-məzhəbi və qeyri sahələrdə saldıqları nifaqda görünən və görünməz əllərini ifşa edir və onları aşkara çıxarırdı
Şübhəsiz son yüzillikdə olan islahatçı hərəkatlar karvanının qafilə başçısı, Əfqani adı ilə məşhur olan Seyid Camaləddin Əsədabadi idi. İslam ölkələrində oyanış yaradan, müsəlmanların ictimai dərdlərini gerçəkliklə deyən, islah etmə və nicat yolunu göstərən məhz o, idi.
Seyid Camal haqqında çox deyilib yazılmasına baxmayaraq, onun islahatçı tezisi haqqında az danışılır və yaxud mən bu barədə az eşitmişəm. Hər halda bilməyimiz yaxşıdır ki, Seyid Camal islam cəmiyyətinin dərdlərini nə sayaq təyin edirdi, çarə yolunu nədə görürdü və öz islahatçı hədəflərinə yetişmək üçün hansı yolları seçirdi?
Seyid Camalın hərəkatı həm fikri, həm də ictimai mahiyyət daşıyırdı. O, müsəlmanların həm düşüncəsində və həm də həyat qurmalarında yeniləşmə və dirçəliş yaratmaq istəyirdi. Seyid bir şəhərdə, bir ölkədə və hətta bir qitədə dayanmırdı və müxtəlif ölkələri gəzib dolanırdı. Asiya, Avropa və Afrikanı gəzib dolaşmış, hər bir ölkədə müxtəlif dəstələrlə təmasda olmuşdur. Bəzi islam ölkələrində isə əməli olaraq hərbiçilərin mərkəzinə nüfuz etmək üçün ordu sıralarına daxil olmuşdu. Seyid Camalın müxtəlif islam ölkələrinə səfəri və onları yaxından görməsi həmin ölkələri daha yaxından tanımağa imkan vermiş, o, bu ölkələrdəki cəryanların və şəxsiyyətlərin mahiyyətini mənimsəyə bilmişdi. Həmçinin dünyanı gəzib dolaşması və xüsusilə qərb ölkələrində nisbətən uzun müddət qalması Seyid Camal üçün inkişaf etmiş dünyada baş verən proseslərdə, Avropa mədəniyyətinin mahiyyəti ilə və bu mədəniyyətin başçılarına yönəlmiş niyyət və məqsədlərlə daha yaxından tanış olmaq imkanı yaratmışdı. Seyid Camal öz çevikliyi və axtarışı nəticəsində öz zaman və dünyasını tanıdı, islam ölkələrinin dərdləri ilə də dəqiqliklə tanış oldu və nəticədə ömrünün sonuna qədər bu dərdlərin çarəsini tapmaq iddiasında oldu.
Seyid Camal islam cəmiyyətinin ən mühüm