Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
15 Август 2014

Русија Ирандан өјрәнир

Москва Милли Тәдгигат Университетинин профессору доктор Дмитри Савкин илә ФарсНеwс аҝентлијинин мүсаһибәси

* * *

Өтән онилликләрдә Гәрб онун мәнафеләринә ишләмәјән өлкәләрә гаршы игтисади санксијалар тәтбиг етмәклә бу өлкәләрдә ҹидди бөһран јарадыб. Бу јахынларда Русија да белә санксијаларын һәдәфи олду. Әҝәр Москва инфраструктурлары ҝүҹләндирә билсә бу санксијалар тәсирсиз өтүшәҹәк. Өтән ајларда Гәрб, хүсуси илә АБШ Русијаја гаршы санксијалары ҝүҹләндирмәклә Украјна мәсәләсиндә Кремли тәслим етмәјә чалышыр. Өтән һәфтәјә гәдәр, јәни сон санксијалар пакетинин тәтбигинәдәк Москва бу санксијалара јалныз сијаси ҹаваб верирди. Амма сон санксијалардан сонра Москва адекват ҹаваб вермәјә мәҹбур олду. Русија илк аддымда Авропа Бирлији өлкәләри, Канада, АБШ, Русијаја гаршы санксијалара гошулан өлкәләрдән һејвандарлыг вә кәнд тәсәррүфаты мәһсулларынын идхалыны бир иллик гадаған етди. Бундан әлавә Авропадан Асијаја ән јахын һава јолу олан Сибир фәзасы бу өлкәләрин үзүнә бағланды. Бу гәрарлар иҹра олунаҹағы заман санксија тәтбиг едән өлкәләр милјардларла авро зәрәр чәкәҹәк.
Русија санксијалардан бир ај өтсә дә тәзјигләрә јетәринҹә мүгавимәт ҝөстәриб. Ҹәнаб Рәһбәр Ајәтуллаһ Хаменеинин бујурдуғу кими Иран да охшар сијасәтләрдән истифадә илә она гаршы санксијалара ҹаваб верә биләр.

* * *

Суал: Украјна елан едиб ки, Русијадан газ идхалыны минимума ендирәҹәк. Әҝәр Украјна Русија газынын Авропаја өтүрүлмәсини дајандырса Русијанын ҹавабы неҹә олаҹаг?

Доктор Дмитри Савкин:
Украјнанын бу бәјанаты фантазијадан башга бир шеј дејил. Украјна елан едиб ки, Русија газындан истифадә етмәјәҹәк вә АБ-дән газ алаҹаг. Бу о демәкдир ки, АБ Украјнаја игтисади јардым едәҹәк. Һазырда Русија борҹлар сәбәбиндән Украјнаја верилән газы кәсиб. Беләҹә Украјнадан кечән борулардан Авропаја газ өтүрүлүр. Украјнанын Русијаја ҝеҹикмиш борҹлары олдуғундан Украјна газ ала билмир. Русија ејни заманда газ нәгли үчүн шимал вә ҹәнуб ҹәрәјаны лајиһәләрини һәјата кечирир. АБ-нин сијасәтләринә зидд олараг Австрија, Болгарыстан вә Маҹарыстан ҹәнуб ҹәрәјаны лајиһәсиндә иштирак едир. Бу өлкәләр елан едиб ки, өз милли мәнафеләринә ҝөз јуммајаҹаглар вә Русија газындан истифадә едәҹәкләр.

Суал: Һазырда Гәрбин санксијаларындан Ливија, Куба, Судан вә бир сыра башга өлкәләр зәрәр чәкир. Бу өлкәләрдә бөһран јашаныр. Русијанын санксијалара таб ҝәтирәҹәјинә дәлилиниз нәдир?

Доктор Дмитри Савкин: Русија игтисадијјатынын бөјүк потенсиалы вар. Ҝеосијаси бахымдан Русија бөјүк өлкәдир, Чин кими бөјүк өлкәләрлә гоншудур. Москванын дүнјанын гүдрәтли өлкәләри илә игтисади әлагәләри вар. Бундан әлавә бу вахта гәдәр Русија Авропадан кәнд тәсәррүфаты маллары вә автомобил кими гијмәтли маллар алырды. Кәнд тәсәррүфаты малларынын идхалы дајандырылыб, баһалы автомобилләрин верҝиси артырылыб. Санксијалар гијмәт артымы јаратса да Русија бу чәтинликдән чыхаҹаг. Һазырда Авропадан идхалы гадаған олунан малларын јени базалары мүәјјәнләшдирилир. Мәсәлән, бир сыра кәнд тәсәррүфаты маллары Иран вә Азәрбајҹандан ҝәтириләҹәк. Мисир, Беларусија кәнд тәсәррүфаты малларынын тәминатында Франса вә башга Авропа өлкәләрини әвәз едәҹәк. Латын Америкасы өлкәләри дә Русијанын әт мәһсулларына олан еһтијаҹыны арадан галдыра биләр. Дүнјанын ән бөјүк әт истеһсалчысы олан Бразилија АБШ-ын јерини тута биләр. Дүшүнүрәм ки, Иранын АБШ-ын санксијаларындан зәрбә алмамасынын сәбәби игтисадијјаты ҝүҹләндирмәк имканына малик бөјүк ҹәмијјәтә саһиб олмасыдыр. Русијанын һәм өз ҹәмијјәти бөјүкдүр, һәм Өзбәкистан вә Таҹикистан кими Мәркәзи Асија өлкәләриндән бөјүк мүһаҹир ахыны вар. Тәкҹә Москвада 3 милјон мүһаҹир мәскунлашыб.

Суал: Гәрбин санксијаларына мүгавимәт саһәсиндә Иранын тәдбирләрини арашдырмысынызмы?

Доктор Дмитри Савкин: Русијанын Ирандан өјрәнә биләҹәји әсас тәҹрүбә санксијаларын гадаған етдији идхал малларынын өлкә дахилиндә истеһсалыдыр. Иран дахили истеһсалда елә бир уғур газанды ки, бу бизим үчүн дәрс ола биләр.

Суал: Русија игтисадијјатынын сүтунлары һаггында нә дејә биләрсиниз?

Доктор Дмитри Савкин: Нефт вә газ, космос сәнајеси, һәрби сәнаје, тәјјарә сәнајеси Русија игтисадијјатынын сүтунларыдыр, Чин вә Һиндистан кими базарлара маликдир. Русијанын игтисади сүтунларындан бири дә али тәһсил саһәсидир. Русијада тәһсил хәрҹләри АБШ-дакы кими јүксәк дејил. Тәһсил алмаг үчүн Русијаја ҝәләнләр чохдур.

Суал: Русија Мәркәзи Банкы 10-дан артыг дөвләтлә мүгавилә имзалајыб ки, мүамиләләр дахили валјута илә апарылсын. Доғруданмы бу өлкәләр АБШ долларыны бејнәлхалг тиҹарәт әмәлијјатларында ләғв етмәк истәјир?

Доктор Дмитри Савкин: Дүшүнүрәм ки, доллар мүбадилә валјутасы кими галаҹаг. Биз онун башга валјуталарла әвәз олунмасыны нәзәрдә тутуруг. 2015-ҹи илдән башлајараг Санкт-Петербург енержи базарында башга валјуталар ишләдиләҹәк. Бу базар Русијадан енержи алан өлкәләрдән онларын милли валјутасыны гәбул едәҹәк.

Суал: Русијанын санксијалара тәслим олмајаҹағына әминсиниз?

Доктор Дмитри Савкин: Биз прогноз веририк. Санксијаларын һара гәдәр ҝүҹләнәҹәји тәсирли амилдир. Бу санксијалардан газанан јеҝанә өлкә АБШ-дыр. Һәм Авропа өлкәләринә гаршы гадағалар, һәм Авропанын санксијалары мүәјјән мүддәт үчүн нәзәрдә тутулуб. Санксијалар давам етдирилсә Русија дөвләтинин мәһарәти өзүнү ҝөстәрәҹәк. Һазырда Русија президенти Владимер Путин халг арасында јүксәк рејтингә маликдир. Русија гадаған олунмуш маллар саһәсиндә инфраструктурлары ҝүҹләндирсә бу санксијалар ҹүзи тәсирә малик олаҹаг.

nur-az.com


4452 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...