Размер шрифта:
A+
A
A-
23 Февраль 2018

Tutacağı möhkəm və sonu uca olan sığınacaq

Bismilləhir-Rahmənir-Rahim!

İnsanın həyatında bilməli olduğu bir neçə mühüm nöqtə var ki, onlardan biri də budur ki, biz yaranmağımızda, mövcud olmağımızda əziz Peyğəmbərimizin (s) mübarək vücuduna borcluyuq. Allah Təala varlıq aləmini əziz Rəsuli-Əkrəmə (s) xatir xəlq edib. Hər nə var varlıq aləmində - o Həzrətə (s) xatir yaranıb, onun mübarək vücuduna xatir yaradılıb. O Həzrətin (s) mübarək vücudu ilə bərabər, məxluqat onun Əhli-Beytinə (ə) xatir yaradılıb.

Bu anlam bizə bir həyati oriyentir üçün, yolumuzdan sapmamak üçün lazımdır. İnsan bu müqəddəs insanların dərəcə və məqamını nəzərdə tutsa, onların yolunu gedənlərdən olar, həyatını mübarəkliyə qərq edənlərdən olar.

Şükür nədir?

Şükür etməliyik ki, Allah Təala bizə bu dərki nəsib edib, bu yolun mübarəkliyindən agah edib. Rəsuli-Əkrəmin (s) gətirdiklərindən bəhrələnə bilirik. Allah Təala bu mərifəti nəsib etdiyi bəndələrin üzərinə bir minnət qoyub. Və bu minnətə şükür etmək - o demək deyildir ki, insan yalnızca diliylə “əlhəmdulilləh” desin, bu tanımanı nəsib etdiyinə görə Uca Allaha təşəkkür etsin. Bu, əlbəttə, öz yerində, dillə iqrar etmək lazımdır, qəlbən şükürlü olmaq gərəkdir, amma bunlar şükrün ən ibtidai formalarıdır.

Nemətə görə şükrün düzgün və kafi forması - nemət verənin həmin nemət üçün nəzərdə tutulmuş yerdə işlədilməsi, xərclənməsidir. Bu nemətin istifadəsindən irəli gələn və məsrəfində haqqı olan məsələləri əda etməkdən ibarətdir şükür.

Allah Təala insana verdiyi gözün şükrü - Allah bəyənən şeyə baxmaq və Allah bəyənməyənə baxmamaqdır. Qulağın şükrü - Allahın halal buyurduğuna qulaq asmaq, haram buyurduğuna isə qulaq asmamaqdır. Desək ki, “Allahım, təşəkkür edirəm Sənə, mənə göz, qulaq, dil vermisən” - bu, şükrə çox ibtidai bir yanaşma olar. Nə vaxt göz üçün doğru şükür etmək istəsək, gərək gözün yaranış fəlsəfəsinə uyğun istifadə edəsən. Gərək gözdən həqiqi mənada göz kimi istifadə edilsin - insanı kamilliyə aparan vasitə kimi, zəlalətə sürükləyən kimi yox.

Sağlamlıq neməti də, elm, bilik, ağıl, iman nemətləri də, şücaət, comərdlik hissi, fədakarlıq qabiliyyəti də eləcədir. Bu nemətlərlə rəftar etməyin, bunlardan istifadə etməyin keyfiyyətliliyi sükrün səviyyəsini müəyyən edir. Bu nemətlərdən düzgün istifadə etsək, şükür etmiş olarıq.

Peyğəmbər (s) yolunun şükrü

Sadalanan və bütün digər nemətlərdən istifadə etməyin, həqiqi şükür etmənin əsas şərti - Həzrət Peyğəmbər yolunu tanımaq nemətidir. Bu nemətə malik olma, digər nemətlərə olan mərifəti müəyyən edir. Peyğəmbəri (s) tanıma neməti - ümumilikdə nemətin nə olduğunu bilməyin şərtidir. Bunsuz insan əsla bilməz ki, nemət nə olan şeydir və onunla necə rəftar etmək lazımdır. Peyğəmbəri (s) anlamaq, onun buyurduqları ilə tanış olmaq sayəsində digər nemətlərin nemətliliyi dərk edilir və onlar əsas olan nemətə - qurbi-İlahi məqamına yetişərək nicat tapmaq nemətinin əldə edilməsinə bir açar rolunu oynayır.

Bəs elə isə hər birimiz Həzrət Peyğəmbərin (s) mübarək vücudunun hasil etdirdiyi hidayət nemətindən nə dərəcədə doğru-dürüst istifadə edirik? Bizim vaxtımız, zamanımız nə dərəcədə Rəsuli-Əkrəmə uyğun halda keçir? Bax, mövzu budur. Ən çox düşünülməli məsələlərdən biri budur: biz Peyğəmbərimizin (s) mübarək vücudunun nemətliliyindən doğru istifadə edirikmi?

İnsan bu mövzunun üzərində mütəmadi düşünsə, nemətin nə olduğu, şükrün nə olduğu, şükrü necə etmək, həqiqi şükür edənlərdən nə yolla olmaq mümkündür kimi sualların cavabını tapar. Həqiqi şükrü əda etmək yolunu müəyyən edə bilər.

Təqva nədir?

Əslində bu, İlahi təqva mövzusu ilə vücudi bağlantısı olan bir məsələdir. Bu, bir Allahın hədiyyəsidir ki, insan bu barədə düşünsün. Düşünmək - ən böyük nemətlərdəndir. Hər şey düşünməkdən, fikirləşməkdən, anlamaqdan başlayır. Düşünməyən insan haqqa yetişməz. Təqva durumunun nə olduğunu lazımınca dərk etməz.

Əmirəlmömininin (ə) mübarək bir buyuruşu var: “Allahdan çəkinərək təqvalı olmaqdan möhkəm yapışın. Çünki, təqvanın tutacağı möhkəm olan kəndiri və hündürlüyü göyə ucalmış sığınacağı vardır”.

Diqqət edək: nə zaman təqvalı olmaqdan danışılır. Bunun zəruri şərti, təqvalı olmanın, təqvalı olmaqlılıqdan mökəm yapışmağın şərti kimi Allah Təaladan çəkinmək göstərilir. Allahdan çəkinmək nə deməkdir? İnsan əməllərində, rəftarlarında, davranış və hərəkətlərində müəyyənedici amil olaraq Rəbbinin razılığını güdür. Yəni, insan bir əmələ qol qoymamışdan öncə düşünür ki, görəsən Rəbbinin bu işdə razılığı varmı? Görəsən Allahımın bu işdə nəzəri, baxışı, razılığı nədədir? Nələri bəyənir və nələrdən çəkinməyi tövsiyə edir? O zaman ki, insan bunlara uyğun hərəkət edəcək - onun əməl konsepsiyası “Allahdan çəkinmə” kimi bir mübarək məfhumla ifadə olunacaq. Və əziz Əli (ə) məntiqinə əsasən, bu insanı təqvalılıqdan yapışanlardan hesab etmək olacaq.

Mübarək hədisdə təsvir olunan halda bir diqqətçəkən məqam da var ki, burada təqvalılığın davamlılığına işarə olunur. Belə ki, təqvalılıq bir ani halət, müvəqqəti əhval olaraq deyil, davamlı və mükəmməl bir mələkə kimi təqdim edilir. Və bu davamlılığın Allahdan çəkinmək amili ilə bilavasitə rabitəsi var. İnsan xəbərdar edilir ki, Allahın razılığını axtarmadığı və Allahın bəyənmədiyi işlərə konformistcəsinə yaxınlaşdığı zaman təqvalılıq xislətindən onda əsər qalmayacaq. Təqvalı insan hər zaman bir kompas təki, öz həyat marşrutunu Yaradanın razılıq qütbünə yönəldir.

İmtahanlarda özünü tapmaq

Əlbəttə ki, normal adi vəziyyətdə bir çox insan Yaradanın, ona qəyyumluq edən, ona sonsuz məhəbbət göstərən Rəbbinin razılığını düşünməyə çalışar və aşkar haram işlərdən çəkinməyə meyilli olar. Şərt odur ki, insan çətin seçim və sınaq qarşısında durduqda, imtahan verdikdə Rəbbinin razılığı amili barədə unutmasın. İmtahanlar müxtəlif olur. İnsan imtahanları seçmir, imtahanlar insanı seçir. Elə də olur ki, insanın başı problemlərə o qədər qarışır ki, imtahan dünyasında yaşadığını unudur. Problemlər məngənəsi onu o qədər sıxır ki, insan İlahi rizayəti gözləməyi fikrinə belə gətirmir. Halbuki, məhz Allahdan yapışmaq və Allaha təvəkkül etməklə hər bir müşküldən nicat tapmaq olar. Və müşkülün özü aradan getməsə də belə, ona sinə gərərkən əldə olunan ruhi halət insana bir qazanc olaraq qalır.

Burada diqqət yetirilməli əsas məqamlardan biri odur ki, müəyyən hallarda proses insanı elə aparır ki, insan haradan gəldiyini, harada olduğunu və hara gedəcəyini unudur. Nahaqqa imza atır, haqqın müxalifinə hərəkət edir. Bu davranış tərzi o amildən qaynaqlanır ki, insan vaxtarışı mənəvi durumunu təftiş etmir, qəlbinin dərinliyində olan zəif nöqtələrin islahı barədə düşünmür. Nəticə etibarilə bir gün əməllərinə görə cavab verəcəyi barədə fikir belə etmir. Bu azmış kimi, öz həyatının da 180 dərəcə dönməsinin fərqinə varmır.

Diqqət etmək lazımdır o məsələyə ki, lənətlik iblis birdən-birə insana haram təklifləri etmir. Detalların, xırda konformizmlərin arxasında gizlənərək, insana onun missiyasını unutdurur və tədricən mənəvi tənəzzülə doğru yönədlir. Agah olmasa, insan onun tələsinə düşərək, özünü unudacaq.

Hər səhnədə təqvalılıq

İnsan hansı peşə sahibi olursa-olsun, nəzərə almalıdır ki, onun gördüyü işlər haqqında Allah Təalanın bəyəndiyi və bəyənmədiyi məqamlar var. Tacirdirsə, aldığının-satdığının hər baxımından - istər malın özünün, istər onun satış qaydalarının - halal olması barədə qayğılanmalıdır.

Həkimdirsə, peşəsinin nəcibliyini unutmamalıdır. İşinin hədəfi kimi insanlara şəfa vermək vasitəsi olmasını qəbul etməlidir. Xəstəyə hər hansı yolla olursa-olsun qazanc əldə etmək mənbəyi kimi yox, onun köməyinə ehtiyaclı olan bir Allah bəndəsi kimi baxmalıdır.

Müəllimdirsə, şagird və tələbələrə elm vermək olmalıdır onun işinin qayəsi. Biliklini incidib, cahil tələbəyə isə layiq olmadığı qiyməti verməklə həm özünün, həm onların fəlakətli duruma gəlməsinə səbəbkar olmamalıdır.

Vəzifəli şəxsdirsə, bir həqiqəti qəbul etməlidir ki, insanların ximətində durmalıdır. İnsanlara öz xidmətçiləri kimi baxmamalıdır.

Yazardırsa, haqqı yazmalıdır. Nahaqqa rəvac verib insanları çaşdırmamalı və öz ruhunu da öldürməməlidir.

Deyilənlər insanlararası münasibətlərə də aiddir. Dostluqda, qardaşlıqda, yoldaşlıqda ədaləti rəhbər tutmalı, Allah istəyəni etməlidir insan.

Tayfasının, regionunun təəssübünü haqdan yuxarı tutmamalıdır insan. İmkan verməməlidir ki, təəssüb hissi, qərəz hissi, qəzəb hissi və digər xislətlər onun gözünü pərdələsin. Haqqı nahaqq kimi göstərsin. Belə olsa, özünü zəlil duruma salmış olar.

Möhkəm ipdən yapışmaq

Həzrət Əlidən (ə) nəql olunan mübarək hədisə qayıtsaq, görərik ki, burada təqva möhkəm ip assosiasiyası ilə verilir. İnsan çətin bir yerə qalxanda, oraya ip bağlayır və bağladığı ipin möhkəmliyi və bağlanma keyfiyyətliliyi insanın həm o hədəfə çatma müqəddəratını həll edir, həm də yarı yolda ipin qırılması nəticəsində həlak olma aqibətindən müdafiə edir. Beləcə də insan təqvadan möhkəm yapışsa, vücudən yıxılıb həlak olmaz, öz aqibətini zəlalət durumuna gətirməz...

Eyni zamanda burada bir çətin alınan qala, sıldırım qaya tədayisi var. İnsan təqvanın yüksək bir məqam olmasını və kəndirdən möhkəm yapışılmayacağı təqdirdə təqvaya yetişməyin mümkünsüzlüyünü nəzərə almalıdır. Heç kəs bilmir qarşıda onu nələr gözləyir və özünü həyatın burulğanına hazırlıqsız durumda atmaqla vücudi həlakətə yetişə bilər. Bu problem və müşküllər psixoloji, maddi, mənəvi, digər təbiətli ola bilər. İnsan bunların hansına hazırlaşsın? Hansı üçün tədarük görsün? Bütün müşkülləri önləmək zatən mümkün ola bilən bir məsələ deyil. İnsan özünü hazırlanmış bilib, elə mənəvi iztirablarla rastlaşa bilər ki, psixikası buna davam gətirə bilməyə bilər. Amma bir şey var ki, onun hər hansı müşküllərdən, imtahanlardan, çətinliklərdən qorxusu yoxdur. Bu, təqvadır.

Nəticə etibarilə, insanın təqva kəndirindən bərk yapışıb-yapışmaması onun həyatın ağır və çətin keçidlərindən nə dərəcədə rahat keçməsini müəyyən edir.

Uca bir sığınacaq

Digər tərəfdən, mübarək hədisdə təqvanın uca bir sığınacaq olmasına işarə edilir. Gördüyümüz kimi, burada təqva halətində olan insanın sanki möhkəm bir qalanın içərisində olmasına bir bildiriş var. Onun ətrafında keşməkeşlər, burulğanlar cari ola bilir. Amma o, bütün bunlardan amandadır. Çünki bir qala daxilindədir ki, ona heç bir kataklizm təhlükə törədə bilmir. Eyni zamanda bu sığınacağın ucalığı vurğulanır. Yəni necə ki, uca olan sığınacaqda insanın müxtəlif bəla və fəlakətlərdən amanda qalması daha yəqindir, eləcə də təqva insanı bütün mənəvi və ruhani fəlakətlərdən amanda saxlayır. Bu kəndir insanı yuxarı aparar, ucaldar, heç zaman aşağı endirməz. Bu kəndir insanı yüksəldər. O dərəcəyədək yüksəldər ki, insan möhkəm bir yenilməz sığınacağa yetişər. İnsanı yarıda qoymaz bu kəndir, əgər insan özü bu kəndiri buraxmasa...

Beləliklə, təqvada nəql olunan xüsusiyyətdən birincisi odur ki, insan üçün ən möhkəm tutacaqdır. Və bu tutacaq insanı sabit durumda bərqərar edər, ötəri - keçən olmaz, insanı yarıda qoymaz.

İkincisi, insanı aparıb çıxartdığı yer, məkan çox əlamətdardır. Əmin yerdir, sığınmalı yerdir bu. İstər dostluqda, istər ailədə, istər işdə, istər ictimai həyatda - insan hər zaman özünü İlahi dərgahda hiss edir bu sığınacaqda olarkən. Ən möhkəm təməldir təqva. Təqva üzərində olan dostluq imtahanlar qarşısında sönməz. Təqva üzərində qurulan ailə xırda-cılız narazılıqların güdazına getməz. Təqva üzərində verilən tərbiyə övladı ən nəcib duruma gətirər. Təqva üzərində qurulan iş insana da, topluma da bərəkət gətirər. Təqva üzərində qurulan mövqe insanı hər zaman alnıaçıq, üzüağ edər.

Yolun yarısında qoymaz, insanın əlini açmaz təqva. Tutacağı əldən çıxmaz təqvanın - insan özü buraxmasa. Hər vəziyyətdə insanın dadına çatar təqva - xəstəlikdə də, sağlamlıqda da, kasıbıqda da, varlılıqda da, sevincdə də, kədərdə də - elə bir vəziyyət yoxdur ki, insanı xilas etməsin, insanı nicata aparmasın təqva.

Uca Allahdan duamız budur ki, hər birimizə bu tutacaqdan möhkəm yapışmaq və uca sığınacağa yetişmək tofiqatını qismət etsin, inşəallah! Amin!
4681 dəfə baxılıb
ожидание...