Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
14 Мајыс 2015

Имам Меһдинин (әҹ) пејғәмбәрләрә бәнзәјиши

Рәвајәтләрдә Һәзрәт Ибраһимин (ә) ики гејб дөврү јашадығы билдирилир
Гурани-Кәримин бир сыра ајәләри јер үзүндә бәшәријјәтин ҝәләҹәк һәјатындан данышыр. Мүхтәлиф фиргәләрин рәвајәтләриндә Имам Меһдинин (әҹ) зүһур дөврүнә ишарә олунур. Имам Меһди (әҹ) пејғәмбәрләрин мәгсәдини сона чатдыран шәхсдир. Онун зүһуру дөврүндә јараныш мәгсәдләри камил шәкилдә тәмин олунаҹаг. Гурани-Кәримдә һәзрәт мүхтәлиф шәкилләрдә јада салыныр. Аллаһ-Таала бәзән бәшәр һәјатынын ҝәләҹәји һаггында бирбаша сөз ачыр, бәзән тәбиәтдән мисаллар чәкмәклә бу мөвзуја ишарә едир. Илаһи пејғәмбәрләрин башына ҝәлән һадисәләрдән, кечмиш гөвмләрдән данышыларкән Имам Меһди (әҹ) илә бағлы бәзи нөгтәләр дә хатырланыр. Бир чох ајә вә рәвајәтләрә әсасән, Һәзрәт Меһди (әҹ) вә илаһи пејғәмбәрләр арасында охшарлыглар вар. Биз бу мөвзу илә бағлы бәзи нөгтәләрә ишарә едәҹәјик. Онун виладәтинин ҝизли галмасы, өмрүнүн узунлуғу, гејбә чәкилмәси, зүһур өнҹәси фитнәкарлыглар, әҹдадлардан узаг дүшмәси, чәкдији чәтинликләр, салеһләр ҹәмијјәти бу истигамәтдә мараглы мөвзулардыр. Һәким Аллаһ инсан вә дүнјаны мәгсәдлә јаратды. Гуранда јаранышын мәгсәдсиз сајанлар мәзәммәт олунур (бах: Сад, 27). Мәгсәд исә башга ајәләрдә ајдынлашдырылыр (бах: Заријат, 56; Бәгәрә, 30; Мулк, 3). Аллаһ-Таала өз иззәт вә мәғлубедилмәзлијини јада салараг јараныш һәдәфләринин һәјата кечәҹәјини вәд едир (бах: Нур, 55; Маидә, 54). Имам Меһдинин (әҹ) зүһур дөврү илаһи вәдләрин јер үзүндә һәјата кечәҹәји дөврдүр. Һәмин дөврдә инсанлар јараныш мәгсәдинә чатаҹаг. Гуранда ҝәләҹәк дөвр тәсвир олунуб вә бу Имам Меһдинин (әҹ) зүһуруна охшардыр. Гуранда башга имамларын да ады чәкилмәјиб. Амма ҝәләҹәкдә Имамын зүһуру, онун фәалијјәтләри барәдә ишарәләр кифајәт гәдәрдир. Бәзи шиә алимләринин фикри будур ки, Гурани-Мәҹиддә ахәрүз-заман һаггында ашкар нәсә дејилмир. Ахәруз-заман сөзүнә мүсәлман мүәллифләрин әсәрләриндә вә һәдисләрдә раст ҝәлирик (бах: Мүҹтәһид Шәбүстәри, 1367). Диҝәр тәрәфдән, Сејјид Һашим Бәһрани, Шејх Әли Курани кими бөјүк алимләрин әсәрләриндә Имам Меһди (әҹ) һаггында данышылыр. Гулам Һусејин Таҹиринин “Һәјатын сонуну танымаг” әсәринин үчүнҹү ҹилдиндә бу мөвзуда ајә вә һәдисләр топланмышдыр. Амма ҝүнүн еһтијаҹлары бу мөвзуда дәрин арашдырмалар, иҹтиһад тәләб едир. Гуран ајәләриндә Имам Меһди (әҹ) илә бағлы нөгтәләр јетәринҹә ачыгланмалыдыр. Сон илләрдә Шејх Мәһәммәд Сәнәд кими алимләр бу мөвзуда иҹиһад едиб. Бу арашдырмада имамын ҝизли олмасы, ҝизли тәвәллүдү, өмрүнүн узунлуғу, гејб дөврү, онун илаһи пејғәмбәрләрә бәнзәјиши кими мөвзулар нәзәрдән кечирилир. Гуранда јер алмыш пејғәмбәр әһвалатларында бу мөвзуда дәлилләр ҝөстәрилир. Бу мөвзу арашдырыларкән “истихлаф” сөзүндән истифадә олунур. Истихлаф дедикдә бир шәхсин өз јеринә ҹанишин тәјин етмәси нәзәрдә тутулуб. Имам Меһдинин (әҹ) зүһур дөврү истихлаф сырасында сон һалға кими ҝөстәрилир. Арашдырмаларда Гурандакы пејғәмбәр әһвалатлары, о ҹүмләдән рәвајәтләр нәзәрдән кечирилир. Бәзиләри Имама Меһди (әҹ) илә бағлы һадисәләри әфсанә сајсалар да биз илаһи пејғәмбәрләрин һәјатында ејни һадисәләри мүшаһидә едирик. Имам Меһди (әҹ) дөврүнүн әввәлки пејғәмбәрләрин дөврүнә бәнзәрлији илә таныш олдугда ҝәләҹәклә бағлы мүәјјән нәтиҹәләр чыхармаг олур. Сејјид Һашим Бәһранинин “Әл-Муһәҹҹә” китабында Имам Меһди (әҹ) һаггындакы Гуран ајәләри гејд олунуб. Бу ајәләр үч група бөлүнүр. Бир груп ајәләрдә јер үзүндә һәјатын сону ачыг шәкилдә јада салыныр. Муҹадәлә сурәсинин 21-ҹи ајәсиндә Аллаһ ҹәбһәсинин, пејғәмбәрләрин сон гәләбәси гејд олунур. Нур сурәсинин 55-ҹи ајәсиндә салеһләрә вәд верилир, Аллаһ дининин јер үзүнә һаким олмасындан данышылыр (бах: Фәтһ, 28; Төвбә, 23; Сәфф, 9). Јер үзүндә Аллаһ нурунун там зүһуру јада салыныр (бах: Төвбә, 32; Сәфф, 8; Зумәр, 69). Вәд едилир ки, јер үзү ширкдән тәмизләнәҹәк вә һәгиги бәндәлик бәрпа олунаҹаг (Нур, 55). Әраф сурәсинин 96-ҹы ајәсиндә сәманын бәрәкәт гапыларынын ачылаҹағы вәд олунур.

Гејд олунан ајәләрлә бағлы рәвајәтләр дә тәсдигләјир ки, һәмин ајәләр Имам Меһдинин (әҹ) зүһуру дөврүнә аиддир (бах: Сујути, 1404). Фиргәләрин рәвајәтләринә ҝөрә Имам Меһдинин (әҹ) зүһур дөврү бәшәр дүшүнҹәсинин чичәкләнәҹәји дөврдүр. (бах: Сафи Ҝүлпајигани, 1430). Рәвајәтләрдә билдирилир ки, һагг дин галиб ҝәләҹәк. Јер үзүнүн абадлығы, ҝөјдән бәрәкәт енмәси, торпағын бәрәкәти, әдаләтин там бәрпасы, Һәзрәт Исанын (ә) назил олмасы бу хәбәрләр арасындадыр.

Бәзи ајәләрдә тәбиәтлә бағлы мисаллар Имам Меһдинин (әҹ) дөврүнә аиддир. Шәмс сурәсиндә “әнһар” сөзү илә растлашырыг. Бу сөзү Имам Меһдијә (әҹ) аид олдуғу билдирилир. (бах: Бәһрани, 1416). Сәһәрин ачылмасы ҝеҹәнин гаранлығыны арадан галдырдығы кими, Имам Меһдинин (әҹ) зүһуру зүлм гаранлығыны јер үзүндән галдыраҹаг. Аләм һагг-әдаләт нуруна бүрүнәҹәк. Мулк сурәсиндә Имамын елми ширин суја бәнзәдилир (бах: Кулејни, 1362). Бу су инсанларын тәшнәсини јатыраҹаг. Имамын елми дә руһун тәшнәлијини арадан галдырыр.

Бир груп ајәләрдә Имамын хүсусијјәтләри, онун дөврү јада салыныр. Мүстәзәфләрин јер үзүнә һаким олмасы илә бағлы вәд бу гәбилдәндир (бах: Гәсәс, 5). Муса (ә) вә Фиронун әһвалатлары нәгл олунан заман даими илаһи сүннәләр јада салыныр. Фиргәләрә мәхсус рәвајәтләрдә бунун Имам Меһдинин (әҹ) дөврүнә ишарә олдуғу билдирилир. (бах: Курани, 1386).

Арашдырмачылар әсасландырыр ки, Гуранын бир сыра бәјанатлары Имам Меһди (әҹ) вә онун зүһуру һаггындадыр. Бу нөгтәләр илаһи пејғәмбәрләрлә бағлы әһвалатларда јер алыб. Пејғәмбәрләр вә Имам Меһди (әҹ) арасында бөјүк охшарлыг вар. Буна сәккиз дәлил ҝөстәрилир.

1. Аллаһ-Тааланын бүтүн дөврләрә аид сабит сүннәләри вар. Бу сүннәләр дәјишмир (бах: Исра, 77; Фатир, 43). Бу сүннәләрдән бири Истихлафдыр (бах: Мәкарим, 1374). Истихлафда бир сыра сабит сүннәләр вар. Истихлаф дедикдә инсанын Аллаһын хәлифәси мәгамына чатмасы үчүн она һәјат верилмәси нәзәрдә тутулур. Бу заман инсанлар фитри һидајәтдән бәһрәләнир (бах: Һиҹр, 29). Мүхтәлиф сынагларла бу илаһи мәгама ләјагәт сүбута јетирилир. (бах: Јунис, 14, 73; Әнам, 165). Бәшәријјәт илаһи мәләкләр васитәси илә һидајәт олунур. Кимсә доғру јола мәҹбур јөнәлдилмир. Сөһбәт дәвәтдән ҝедир. Инсан доғру јолу сечдикдә гуртулуша чатыр. Јанлыш јолу сечдикдә салеһләр сырасындан узаглашыр (бах: Муһәммәд, 29). Илаһи сынагдан чыха билмәјән инсанлар азғынлара гошулуб зүлмүнү артырыр (бах: Али-Имран, 178, 154, 141). Инсанлар доғру јолдан чыхдыгдан сонра илаһи әзаб ҝәлир (бах: Јунис, 102). Пак вә салеһ инсанлар исә гуртулурлар (бах: Јунис, 103).

Беләҹә бу сыранын илк һалғасы сона чатыр, сынагдан чыханлар вә онларын өвладлары сыраны давам етдирир. (Тәбатәбаи, 1417). Тарих боју бу сыра бир әләк ролу ојнајыб. Сон һалғада Имам Меһдинин (әҹ) дөврүндә сечилмиш инсанлар сырасы ортаја ҝәлир. Јер үзүндә илаһи хилафәтин мәгсәди ортаја чыхыр. (бах: Нур, 55; диҝәр мәнбәләр). Гәсәс сурәләринин ајәләрини мүталиә едиб о ајәләр барәдә дүшүндүкдә биз истихлаф әнәнәләрини таныјыр, Имам Меһди (әҹ) дөврүндә онун неҹә иҹра олунмасыны ҝөрүрүк.

2.Ҝәләҹәкдәки нәсилләр үчүн кечмиш нәсилләрин башына ҝәлән һадисәләр нүмунә олараг јада салыныр (бах: Ибраһим, 45; Нур, 34). Онлары ҝәләҹәкдәкиләр үчүн бир мәсәл етдик – бујурур. (бах: Зухруф, 56).

Инсанлардан истәнилир ки, бу мисаллар барәдә дүшүнсүнләр. Биләнләр белә дүшүнҹәјә даһа лајиг сајылыр (бах: Әнкәбут, 43; Һәшр, 21). Бујурулур, Гуранда һәр шејә аид мисаллар вә нүмунәләр вар (бах: Рум, 58). Гурандакы хәбәрдарлыглардан јалныз залымларын, һаггын үзәрини өртәнләрин бәһрәси јохдур (бах: Кәһф, 54; Исра, 89; Зумәр, 27).

Һеч шүбһәсиз, Гуранда Исламын гәти етигадларындан олан мәһдәвијјәт барәдә бујуруглар вар (Сафи Гулпајигани, 1400). Инсан бу ајәләр барәдә дүшүндүкдә мәһдәвијјәт мөвзусу илә таныш олур. Ҝәләҹәкдәкиләр үчүн кечмишдәкиләрин нүмунә ҝөстәрилмәси өзү дә бу сырадандыр (бах: Зухруф, 56).


3. Һәгигәти ахтаранлар үчүн кечмишдә баш вермиш һадисәләр нишанә олараг ҝөстәрилир (бах: Јусуф, 7). Шүәра сурәсиндә једди гөвмүн башына ҝәлән әһвалаталар нәгл олундугдан сонра мүштәрәк ҹүмләләрдә једди дәфә о әһвалатларын нишанә олдуғу билдирилир (бах: Шүәра, 8-9). Инсанлардан истәнилир ки, ајәләр барәдә дүшүнмәклә гаршыја чыхаҹаг мәсәләләрдә чыхыш јолу ахтарсынлар (бах: Јусуф, 111). Ибраһим сурәсинин бешинҹи ајәсинә әсасән, пејғәмбәрләр ајәләр васитәсилә әјјамуллаһ, јәни Аллаһын ҝүнләри барәдә халга мәлумат вермәлидирләр. Бу ҝүнләр һәлә гаршыдадыр. (Нили, 1430).

Әјјамуллаһ сырасында бөјүк һадисәләрин баш верәҹәји ҝүнләр дә вар (Мәкарим, 1374). Ајдын олур ки, истихлаф сүннәси дүнјада олуб. Пејғәмбәр (с) үммәти белә ҝүнләрә ҝөрә хәбәрдарлыг алыб (Тәбатәбаи, 1414; Шазили, 1412). Һәмин һадисәнин баш вермәси тәхирә дүшүб (бах: Һуд, 8). Јәвмуллаһ дејилән, вәд олунмуш ҝүн тәхирә дүшүб вә һәмин ҝүн Имам Меһдинин (әҹ) зүһур ҝүнүдүр (Бәһрани, 1416). Демәк, кечмиш үммәтләрин јәвмуллаһ дедији ҝүнләр, имамын зүһуру баш верәҹәк јәвмуллаһ үчүн нишанәдир. Рәвајәтләрдә дә Имам Меһдинин (әҹ) зүһур ҝүнү үч груп јәвмуллаһ нүмунәләриндән сајылыр. (Бәһрани, 1416).

4. Аллаһ-Тааланын бујуруғуна әсасән, кечмиш үммәтләрин башына ҝәлән һадисәләрин мүталиәси о бири үммәтләр үчүн ибрәт вә бәсирәт сәбәби олмалыдыр (бах: Јусуф, 111). Бүтүн зәрури мәсәләләрин гејд олундуғу Гуран әһвалатларында һеч шүбһәсиз Имам Меһдинин (әҹ) һаггында да дәјәрли нөгтәләр, зүһур барәдә мәлумат мөвҹуддур. Мәһдәвијјәт дүшүнҹәси мүсәлманларын әсас етигадларындандыр. Мөвзуну дәрк етмәк үчүн бу ајәләр барәдә јетәринҹә дүшүнмәк лазымдыр. Ибрәт дедикдә бир сәһнәдән башга сәһнәјә кечмәк, бу сәһнәләр арасында ујғунлуғун олмасы нәзәрдә тутулур. Пејғәмбәр гиссәләриндән ибрәт алынмасы ҝөстәришиндән ајдын олур ки, бу гиссәләрдә етигад саһәси илә бағлы зәрури нөгтәләр вар. Шәриәтдә нәсх һадисәсиндә етигади мәсәләләр нәзәрдә тутулмур. Бүтүн дин вә пејғәмбәрләрин ирәли сүрдүјү етигадлар ејнидир вә Исламда да бу етигадлар о бириләриндән фәргләнмир.

Фүруиддин, динин шахә мөвзулары барәдә ибрәтләр нәзәрә чарпмыр. Јалныз етигади мөвзуларда суаллар вә шүбһәләр пејғәмбәр гиссәләринин арашдырылмасы илә ајдынлашыр. Имам Меһдинин (әҹ) варлығына, өмрүнүн узунлуғуна, гејб дөврүнә, зүһур һадисәсинә инам дөврүмүздә етигади мәсәләләрдәндир. Бу мөвзуда Ислам фиргәләри арасында мүбаһисәләр вар. Пејғәмбәр (с) гиссәләринә мүраҹиәт едиб онлары арашдырмагла шүбһәли нөгтәләри арадан галдырмаг олар (Сәнәд, 1432).

5. Кечмишдәкиләр вә сонракыларын јолундакы охшарлыглар рәвајәтләрдә дә өз әксини тапыб (Мәҹлиси, 1362).

6. Чохсајлы рәвајәтләрдә хүсуси бир шәкилдә Имам Меһди (әҹ) илә бағлы пејғәмбәр сүннәләриндә нөгтәләр ајдынлашыр (Сәдуг, 1396).

7. Мөтәбәр рәвајәтләрә әсасән (Тәбатәбаи, 1417) Аллаһ-Таала дүнјаны јаратмаздан әввәл Зәрр аләминдә инсанлары сынаға чәкиб. Бу инсанлар арасында башгаларындан өнә чыхан, имтаһаны лајигинҹә верәнләрдән әһд алыныб, онлар Имам Меһди (әҹ) ҝерчәклијинә сабит мөвге нүмајиш етдирдијиндән үлул-әзм пејғәмбәрләр сечилибләр (Кулејни, 1362). Белә ҝөрүнүр ки, пејғәмбәрләрин рисаләт мәгсәди, јер үзүндәки миссијасы сонда Һәзрәт Меһдинин (әҹ) зүһуруна зәминә һазырламаг үчүндүр. Иши зәминә һазырламаг олан пејғәмбәрләрин һәјатында Имам Меһдијә (әҹ) мүнасибәтдә ибрәт ҝөтүрмәк олар.

8. Аллаһ-Таала Гурани-Кәримин бир сыра ајәләриндә вурғулајыр ки, мөминләр хүласә иманла кифајәтләнмәсинләр (бах: Бәгәрә, 136, 285; Али-Имран, 84; Ниса, 136). Пејғәмбәрләрин јолу етигад олунасы мөһкәм дәлилләрдән ибарәтдир. Әһли-Бејтин (ә) тәфсиринә әсасән иман әмәлдә тәсири ҝөрүнән етираф вә гәлб инанҹыдыр. (Мәҹлиси, 1362).

Демәк, иманын сәмәрәси салеһ әмәлдир. Бәс пејғәмбәрләрин иманынын сәмәрәси нә олуб? Биз буну өјрәнмәклә өз һәјатымыз үчүн ибрәтләр ҝөрүрә биләрик. Пејғәмбәрләрин мүштәрәк һәдәфләри олуб. Бүтүн пејғәмбәрләр өз һәјатларында бөјүк илаһи һәдәфин ҝерчәкләшмәси интизарында олуб. Бу иш үчүн зәмин һазырлајыблар. Онлар бу һәдәфи диггәтдә сахлајыб, бу истигамәтдә аддым атыблар (Кулејни, 1362; Мәҹлиси, 1362).

Гуранда илаһи пејғәмбәрләрин һәјат јолунун өјрәнилмәси ҝөстәрир ки, салеһләрә гошулмаг онларын дуасы олуб. Өмүрләринин сонунда бу дуалардан гәбулу илә бағлы мүждә алыблар (Зүлфүгарзадә, 1389). Салеһләр о кәсләрдир ки, Аллаһ-Таала онлары јер үзүнә варис гәрар вериб (бах: Анбија, 105). Бу Имам Меһди (әҹ) вә онун јардымчыларыдыр. Белә бир мәрифәт үзәриндә гурулмуш иманла Имам Меһдијә (әҹ) јардым үчүн пејғәмбәрләрдән нүмунә ҝөтүрмәк олар.

Риҹәт әгидәсини нәзәрә алмагла бу мәсәләдә пејғәмбәрләрә ардыҹыллыг иман мәсәләсидир (Бәһрани, 1416).

Аллаһ-Таала мөминләрә, пејғәмбәрләрә, сәмави китаблара, мәләкләрә иман ҝәтирмәји төвсијә едир вә хүласә иманла кифајәтләнмәмәји тапшырыр (Тәбатәбаи, 1417). Јәни мөминләр пејғәмбәрләрин јолуну ҝедәрәк Имам Меһдинин (әҹ) көмәкчиләри олмалыдырлар. Ајәләрдә пејғәмбәрләрин һәјаты барәдә сөһбәтләрдә мәһдәвијјәт дәрсләри вар.

Нәзәрдән кечирәҹәјимиз мөвзулардан бири дә Имам Меһди (әҹ) илә илаһи пејғәмбәрләрин арасындакы охшарлыглардыр. Ајәләри арашдырдыгда о мөвзуда мүәјјән гәнаәтләр әлдә олунур. Бәгәрә сурәсинин 30-ҹу ајәсиндә охујуруг ки, Аллаһ-Таала Адәмин әһвалатынын башланғыҹында јер үзүндә хәлифә гәрар верәҹәјиндән данышды. Хәлифә мәгамы үмуми шәкилдә ифадә олунур. Хәлифә һөкмән пејғәмбәр вә ја бурада Адәм дејил. Онун мәнасы үмумидир (Руһани Мәшһәди, 1392). Хәлифә дедикдә Аллаһын ирадәсини һәјата кечирән шәхс нәзәрдә тутулур (Ҹүвејси, 1415). Бу имамәт мәгамыдыр. Имамәт дәјишмәз илаһи сүннәдир. Пејғәмбәр дә бу мәгама наил ола биләр. Неҹә ки Һәзрәт Ибраһим (ә), Исһаг вә Јәгуб бу мәгама чатды. (бах: Бәгәрә, 124; Сәҹдә, 24). Аллаһ-Таала пејғәмбәр өвладларындан бәзиләринин сәбр вә јәгин кими хүсусијјәтләрә малик олмасындан данышыр. Имамәт мәгамында һәм пејғәмбәр, һәм имам ола биләр. Бәшәр тарихинин һеч бир дөнәминдә бу мәгам бош, гејри-фәал гала билмәз. Амма пејғәмбәрләр сырасында хүсуси бир заман фасиләсинин олмасы мүмкүндүр (бах: Мүминун, 44). Ислам Пејғәмбәринин өз бујруғуна әсасән, ондан сонра илаһи пејғәмбәр ҝәлмәјәҹәк. (Гушејри Нишапури, 1412). Амма пејғәмбәр 12 хәлифәнин ҝәләҹәјиндән хәбәр верир (Курани, 1428). Бу һалда илаһи хәлифәнин үзәриндә конкрет вәзифәләр вар. (Сәнәд, 1432).

Гуранын гиссә ајәләриндә мүәјјән дөврләрдә салеһләрин истихлафындан данышылыр. Гејд етдик ки, истихлаф илаһи ҹанишинлик мәгамыдыр (бах: Нур, 56). Фиргәләрә мәхсус рәвајәтләрә әсасән, Имам Меһдинин (әҹ) дөврүндә хәлифә мәгамлары мөвҹуд олаҹаг. (Дәмәшги, 1419). Демәк, Һәзрәт Адәм вә диҝәр хәлифәләр садәҹә бир нүмунәдир. Имам Меһди (әҹ) вә салеһләрин хилафәти тарихин сонудур. О ајәләрә бахдыгда биз зүһур дөврүндәки һадисәләрлә таныш олуруг.

Аллаһ-Таала һидајәтчиләрин зүһурундан өнҹә салеһләр вә пејғәмбәрләрин ҝәлиши барәдә мүждә вериб. Бу мүждә һидајәтчиләрлә бағлы илаһи сүннәдир. Гурани-Кәримдә белә мүждәләр јер алмышдыр. Аллаһ-Таала Адәминин зүһуру илә бағлы мәләкләри мүждәләјир (бах: Бәгәрә, 30).

Һәзрәт Јусифин (ә) јухулары вә Һәзрәт Јәгубун (ә) гәнаәтләри Һәзрәт Јусифин (ә) хәлифәлији илә бағлы мүждәләрдир (бах: Јусуф, 100, 4, 5, 6). Исмаил (ә) вә Исһагын (ә) пејғәмбәрлијин мүждәлији дә бу сырададыр. (бах: Саффат, 101). Һәзрәт Јәгуб (ә), Һәзрәт Ибраһим (ә) илә дә бағлы белә мүждәләр вар. (бах: Һуд, 71; Саффат, 112). Јәһјанын (ә) ҝәлиши илә бағлы Зәкәријјәјә (ә) мүждә верилир (бах: Мәрјәм, 7). Ислам Пејғәмбәринин (с) ҝәлиши илә бағлы Һәзрәт Иса (ә) мүждәләнир (бах: Сәфф, 6).

Рәвајәтләрдә дә Һәзрәт Ибраһим (ә) вә Һәзрәт Муса (ә) илә бағлы хәбәрләр јер алыб. Беләҹә пејғәмбәрләр тәрәфиндән хиласкарын ҝәлиши илә бағлы хәбәрләр илаһи сүннәдир. Имам Меһди (әҹ) бағлы хәбәрләр бу гәбилдәндир. Фиргә рәвајәтләриндә пејғәмбәрә белә мүждә верилди: “Меһди (әҹ) о шәхсдир ки, јер үзүндә әдаләти бәрпа едәр, јер үзү зүлмлә долдугдан сонра әдаләт бәрпа олар. Әҝәр дүнјанын сонуна бир ҝүн галмыш олса белә Аллаһ һәмин ҝүнү Һәзрәт Меһдинин (әҹ) зүһурунун баш верәҹәји вахта гәдәр узадар. Иса ибн Мәрјәм (ә) ҝәләр, онун архасында намаз гылар. Онун һакимијјәти Шәргдән Гәрбә гәдәр дүнјаны әһатә едәр”. (Пәһләван, 1380).

Һәзрәт Меһди (әҹ) илә пејғәмбәрләр арасында олан охшаглыглар сырасында һәр ики һадисәнин залимләри нараһат етмәси вар. Пејғәмбәрләрин бу вәдләри залим башчылары өзүндән чыхарырды. Онлар бу зүһурун гаршысыны алмаг үчүн әлләриндән ҝәләни едирдиләр. Аллаһ да өз тәдбирләри илә елчиләрини горујурду. Беләҹә Һәзрәт Меһдинин (әҹ) тәвәллүдү ҝизли баш верди. Зүһур үчүн шәраит јаранана гәдәр бу вәзијјәт давам едәсидир.

Гурани-Кәрим Һәзрәт Мусанын (ә) әһвалатыны нәгл едәркән Фирон тәрәфиндән ҹидди тәһлүкәсизлик тәдбирләриндән данышыр. Фирон нәзәрдә тутдуғу тәһлүкәнин гаршысыны алмаг үчүн бүтүн тәдбирләри ҝөрүрдү (бах: Гәсәс, 40). Она Бәни-Исраил арасындан хиласкарын ҝәләҹәји вәд олунмушду. Гәсәс сурәсинин илк ајәләриндән ајдын олур ки, бу хәбәр бөјүк горху јаратмышды. Бу тәһлүкәнин гаршысыны алмаг үчүн Бәни-Исраилдән олан бүтүн көрпәләр өлдүрүлүрдү. Амма илаһи вәд һөкмән јеринә јетәсидир (бах: Һәҹҹ, 47). Залымлар нараһат олса да Аллаһ өз тәдбирини јеринә јетирир вә өз һидајәтчисини горујур. Мусанын (ә) анасынын һамиләлик дөврү ҝизли шәкилдә өтүшдү. Аллаһ она өз өвладыны неҹә горумағы өјрәтди (бах: Гәсәс, 7). Беләҹә Муса (ә) дүшмәнин ағушунда бөјүдү. (бах: Таһа, 39). Бәни-Аббас дөвләти Имам Һади (ә) вә Имам Әсҝәринин (ә) дөврүндә һәр ики имамы һәрби вәзијјәтин һаким олдуғу шәһәрдә һәбс етмишди. Бу ики имамын һәбсханасы иҹтимаи вә сијаси һәбсхана дејилди. Бу һәрби бир һәбсхана иди. Бу мүнасибәт һакимләрин һәмин дөврдә неҹә горху кечирдијини ҝөстәрир. Фиргә һәдисләрә арасында бу мөвзуда минләрлә һәдис вар (Курани, 1428). Аллаһын гүдрәти илә вәд олунмуш хиласкар ҝизли шәкилдә дүнјаја ҝәлди. Аллаһ-Таала Муса (ә) кими ону дүшмәнин гојнунда бөјүтдү. Амма јалныз ҝөрдүјүнә инананлар имамын тәвәллүдүнү инкар едирләр. Онларын нәзәринҹә ики имамын һәрби һәбсханада сахланылмасы бу һадисәнин гаршысыны алырды (Сәнәд, 1432).

Гуранда Һәзрәт Мусанын (ә) ҝизли шәкилдә тәвәллүдү вә горунмасы Имам Меһдинин (әҹ) ҝизли тәвәллүдү вә горунмасы нүмунәсидир. Бу артыг бир етигади мәсәләјә чеврилир. Иман ҝәтириләҹәк һадисәләр арасында бу тәвәллүд дә јер алыр.

Суал доғуран мөвзулардан бири дә өмрүн узунлуғудур. Рәвајәтләрә әсасән Һәзрәт Нуһ (ә) 2500 ил јашајыб. Пејғәмбәрлијә гәдәр 850 ил, халгыны дәвәт етдији арада 950 ил, ҝәмидә 200 ил, ҝәмидән дүшәндән сонра 500 ил өмүр сүрүб (Сәдуг, 1400; Кулејни, 1362). Һәзрәт Нуһун (ә) өмрүнүн узунлуғу Һәзрәт Меһдинин (әҹ) өмрүнүн узунлуғуна бир нүмунәдир. Нуһун (ә) өмрүнүн узунлуғу имамын өмрүнүн узунлуғуна мүхалиф чыханлара гаршы бир дәлилдир (Сәдуг, 1395). Рәвајәтләрдә бу да гејд олунур ки, Һәзрәт Гаимдә (әҹ) Нуһдан (ә) бир сүннә вар, бу өмрүн узунлуғудур. Сејјид ибн Тавус өз мүназирәләриндә дејир: “Әҝәр бир шәхс ҝәлиб десәјди ки, су үзәриндә јеријирәм һамы буна тәәҹҹүб едәрди. Амма онун су үзәриндә ҝәздијини ҝөрсәләр икинҹи дәфә бу иддиа илә растлашанда тәәҹҹүбләри аз олар. Үчүнҹү шәхс су үзәриндә ҝәзә билдијини иддиа едәндә олсун ки, ону ҝөрмәк үчүн артыг кимсә ҝәлмәди. Һәтта галыб буну мүшаһидә едәнләр дә тәәҹҹүбләнмәзди. Дөрдүнҹү нәфәрин иддиасы исә там биҝанәликлә гаршыланар. Артыг бу әмәл адиләшир вә кимсәдә һејрәт јаратмыр. Һәзрәт Меһди (әҹ) дә бу гәбилдәндир. Рәвајәт олунур ки, Идрис (ә) бу ҝүнә гәдәр сәмада сағдыр. Хызр (ә) Һәзрәт Мусанын (ә) дөврүндән вә ја ондан да габагкы дөврдән бу ҝүнә гәдәр сағдыр, Һәзрәт Иса (ә) сәмада сағдыр. Бу үч шәхслә бағлы верилән хәбәрләр онларын өмрүнүн узунлуғуну ҝөстәрир. Белә бир вәзијјәтдә нә үчүн Һәзрәт Мәһәммәд (ҹ) өвладларындан белә бири ҝәлмәмәлидир?! Фиргә әһли өзү нәгл едир ки, Имам Меһди (әҹ) ҝәләр, јер үзү зүлмлә долдугдан сонра әдаләти бәрпа едәр. Диггәт етсәк ҝөрәрик ки, бүтүн јер үзүндә әдаләтин бәрпа олунмасы һәзрәтин өмрүнүн узунлуғу илә мүнасиб һадисәдир.” Фиргә әһли өзү шәһадәт верир ки, Һәзрәт Иса (ә) намазда хиласкара игтида едәр. Дөјүшләрдә онун көмәкчиси олар. Бу өзү дә имамын өмрүнә мүнасибәтдә тәәҹҹүбләрә гаршыдыр (Ибн Тавус, 1375).

Гејб мәфһуму илаһи һидајәтчинин шәхсијјәтинин ҝизли галмасы мәнасында Гуран гиссәләринә ујғун бир һадисәдир. Һәзрәт Ибраһим (ә), Јусуф (ә), Зулгәрнејн (ә), Хызр, Муса (ә), Иса (ә) өз һәјатында һансыса бир дөврдә гөвмүндән гејбдә олмушдур. Онларын һәјатында баш вермиш бу һадисә Имам Меһди (ә) илә бағлы шүбһәләри арадан галдырыр.

Рәвајәтләрдә Һәзрәт Ибраһимин (ә) ики гејб дөврү јашадығы билдирилир (Сәдуг, 1395). Буну Гуран ајәләри дә тәсдигләјир. Бу һадисәләрдән бири ушаглыг дөврүндә, диҝәри гөвмүнүн мүшрикләриндән узаглашдығы заман баш верир (бах: Әнкәбут, 26; Мәрјәм, 48). Һәзрәт Ибраһим (ә) ушаглыг вә јенијетмәлик дөврүндә улдузпәрәстләр, ҝүнәшпәрәстләрлә бирликдә иди. О бу инсанлара доғру јолу ҝөстәрирди. (бах: Әнам, 76-80). Бу ону ҝөстәрир ки, һәмин дөврдә Һәзрәт Ибраһимин (ә) пејғәмбәрлији мәлум дејилди. Инсанлар ону илаһи һидајәтчи кими танымырдылар. Әҝәр бу мәсәлә билинсәјди әтрафдакыларла раһат үнсијјәтдә ола билмәзди. Һәзрәт Муса (ә) вә Јусуфун (ә) гејб дөврләриндә дә охшар һадисәләрлә растлашырыг. Гејб дедикдә шәхсијјәтин ҝизли галмасы баша дүшүлүр. Каһинләр Нәмруда хәбәр вермишдиләр ки, бир шәхс онун сәлтәнәти үчүн тәһлүкәдир. Онлар Һәзрәт Ибраһими (ә) нәзәрдә тутурдулар. Амма онун шәхсијјәтиндән хәбәрсиз идиләр. Һәзрәт Ибраһим (ә) Нәмрудун горхусундан өмрүнүн әввәләриндә ҝизли шәраитдә јашајырды. Һәдис алимләри вә тарихчиләр бу һадисә илә бағлы ејни фикирдәдир. Гуран ајәләри дә буну тәсдигләјир (Тәбатәбаи, 1417). Һәзрәт Ибраһим (ә) өз пејғәмбәрлијинә Азәри төвһидә дәвәтлә башлајыр. Сонра гөвмү илә сөһбәтләр јер алыр. Һәзрәт Ибраһим (ә) онлары бүтпәрәстликдән чәкиндирир. Бундан сонра бүтләри гырмаг һадисәси баш верир вә Нәмруд Ибраһими јандырмаг гәрарына ҝәлир. Бүтүн бу һадисәләр Һәзрәт Ибраһимин (ә) пејғәмбәрлији дөврүндә баш верир (бах: Әнбија, 51-70). Амма бу һадисәләрдән сонра Ибраһим (ә) өз гөвмүндән узаглашыр, Һәзрәт Лутла (ә) бирликдә бәрәкәтли Шам торпағына һиҹрәт едир (бах: Әнбија, 71). Бу Ибраһимин (ә) икинҹи гејб дөврүдүр. Һәмин дөврдә Аллаһ-Таала Исһаг (ә) вә Јәгубу (ә) она әта едир. (бах: Мәрјәм, 48-49). Һәзрәт Ибраһимин (ә) ики гејб дөврү Имам Меһдинин (әҹ) ики гејб дөврүнүн нүмунәсидир. Онлардан бири ушаглыг дөврүндә, бири пејғәмбәрлик дөврүндә баш верир.

Гуран ајәләри вә рәвајәтләр ҝөстәрир ки, Ислам пејғәмбәринин рисаләти үмумбәшәри олуб. Бу рисаләт бүтүн дүнјаја тәсирини ҝөстәриб. Рәвајәтләрдә Имам Меһдинин (әҹ) фәзаја сәфәрләриндән дә данышылыр. Бу рәвајәтләрин мәтниндә Гуран ифадәләри јер алыб (Мәҹлиси, 1362). Ајдын олур ки, Имам Меһди (әҹ) гејб вә зүһур дөврүндә фәза сәфәрләриндә олуб вә онун миссијасы пејғәмбәрин миссијасы кими үмумбәшәридир.

Vilayet.nur-az.com
5542 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...