Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
09 Оҹак 2014

Өтән һәфтә дүнјада нәләр баш верди? (4-9 јанвар)

Дүнјада...

4 јанвар
-Иранын хариҹи ишләр назири Мәһәммәд Ҹавад Зәриф Түркијәдә рәсми сәфәрдә олуб. Ҹавад Зәриф түркијәли һәмкары Әһмәд Давудоғлунун дәвәти әсасында Истанбула ҝедиб. Ҝөрүшләрдә әсасән Сурија вә Ирагда баш верән сон һадисәләр, Сурија проблеминин сијаси јолла һәлли мәсәләси, Иранла “алтылыг” өлкәләри арасындакы нүвә мүзакирәләри әтрафында фикир мүбадиләси апарылыб.
-Иран иш адамы Бабәк Зәнҹанинин һәбс олунмасынын сәбәбләрини ачыглајыб. Иран парламентинин 90-ҹы маддә комиссијасынын сөзчүсү Мустафа Әфзәли Фәрд билдириб ки, Б. Зәнҹани Иран Нефт Назирлијинә олан борҹу вә сосиал сығорта мәсәләси илә бағлы ачылмыш ҹинајәт иши илә әлагәдар тутулуб.
- Мәркәзи Африка Республикасында давам едән мүнагишә нәтиҹәсиндә 935 мин нәфәр өз евләрини тәрк етмәк мәҹбуријјәтиндә галыб. 2012-ҹи илин нојабр ајындан бәри Мәркәзи Африка Республикасы вәтәндаш мүһарибәси шәраитиндә јашајыр. “Селека” адлы груплашма президент Франсуа Бозизени девирмәјә чалышыр.

5 јанвар
-Түркијәнин Ҝәбзә шәһәриндә 4 Ҝүрҹүстан вәтәндашы өлүб. Ҝүрҹүстан вәтәндашлары кустар үсулла һазырланмыш спиртли ички гәбул етдикдән сонра өлүбләр. Ағыр зәһәрләнмә илә даһа 3 ҝүрҹү хәстәхананын реанимасија бөлмәсинә јерләшдирилиб.

6 јанвар
-Индонезијада спиртли ичкидән зәһәрләнмә нәтиҹәсиндә 16 нәфәр өлүб, 8 нәфәр хәстәханаја јерләшдирилиб. Һадисә Шәрги Јава әјаләтинин Моҹокерто шәһәриндә Јени ил шәнликләри заманы баш вериб.
-Иран “Әл-Гаидә” груплашмасына гаршы мүбаризәдә Ирага јардым етмәјә һазырдыр. Белә бир бәјанатла Иран Силаһлы Гүввәләринин Баш Гәрарҝаһынын нүмајәндәси Мәһәммәд Һиҹази чыхыс едиб. О билдириб ки, Теһран Бағдада һәрби мәсләһәт вә мадди-техники саһәдә јардым едә биләр.

07 јанвар
-Суријанын кимјәви силаһ арсеналынын мәһв едилмәси просесинә нәзарәт едән кимјәви силаһ үзрә експертләр силаһын илк партијасынын Суријадан чыхарылдығыны билдирибләр. Кимјәви Силаһларын Гадаған олунмасы Тәшкилатынын мүфәттишләри ҝөјәртәсиндә зәһәрли кимјәви маддәләрлә долу контејнерләрин олдуғу Данимаркаја мәхсус ҝәминин Латакија лиманындан јола дүшдүјүнү билдирибләр.
-АБШ Тиҹарәт Назирлији Түркијә ширкәтинин Ирана “Боеинҝ” тәјјарәсинә аид ики мүһәррик сатмасына мане олмаг үчүн тәҹили гәрар чыхарыб. Иран тәрәфиндән һәмин мүһәррикләрин “Поуја” Һава Јоллары Ширкәти тәрәфиндән алындығы, Түркијә ширкәтинин исә “3К Авиасија вә Ложистика” ширкәти олдуғу билдирилир. Түркијә ширкәтинин иҹрачы директору Енҝин Борлуҹа дејиб ки, АБШ-ын гадағаларынын бу өлкәнин хариҹиндә һәјата кечирилән тиҹарәт мүбадиләләрини дә әһатә етдијини билмир: “Һазырда мәсәләни һәлл етмәјә чалышырыг. Биз һәмин мүһәррикләри ҝөндәрән ширкәтә гајтармаг үчүн сәј ҝөстәририк. Чүнки бизим ширкәтимиз лоҝистика вә мүхтәлиф малларын ҝөмрүкдән чыхарылмасы саһәсиндә фәалијјәт ҝөстәрир. Мүһәррикләрин сатышы илә әлагәмиз јохдур. АБШ Тиҹарәт Назирлијинин гәрары ишимизә ағыр зәрбә вураҹаг”.
-Иран-Түркијә Јүксәк Сәвијјәли Стратежи Әмәкдашлыг Шурасы јарадылаҹаг.Буну Түркијәнин хариҹи ишләр назири Әһмәд Давудоғлу билдириб. “Түркијәнин баш назири Рәҹәб Тајјиб Әрдоған јанварын сонунда Ирана рәсми сәфәр едәҹәк. Иран-Түркијә Јүксәк Сәвијјәли Стратежи Әмәкдашлыг Шурасынын јарадылмасы бағлы мәсәләләри дә бу сәфәрәдәк һәлл етмәји планлашдырырыг. Чүнки Түркијәнин баш назиринин сәфәринин ардындан Иран президенти Һәсән Руһани феврал ајында өлкәмизә рәсми сәфәрә ҝәләҹәк. Мәһз һәмин сәфәр заманы Иран-Түркијә Јүксәк Сәвијјәли Стратежи Әмәкдашлыг Шурасынын илк топлантысыны кечирмәји планлашдырырыг”. Иран Хариҹи Ишләр Назирлијинин сөзчүсү Мәрзијә Әфхәм бу ҝүн јерли вә хариҹи журналистләр үчүн кечирдији һәфтәлик мәтбуат конфрансында Түркијәнин баш назири Рәҹәб Тајјиб Әрдоғанын јанварын 27-28-дә Теһрана сәфәр едәҹәјини билдириб.
- Јапонија Бејнәлхалг Әмәкдашлыг Аҝентлији (ЖАЈКА) Урмија ҝөлүндәки еколожи фәлакәтин арадан галдырылмасына һазыр олдуғуну ачыглајыб. Буну ЖАЈКА-нын рәсмиси Һидеаки Јуки Һаир Гәрби Азәрбајҹан вилајәтинин Еколоҝија вә Әтраф Мүһитин Мүһафизәси Идарәсинин мүдири Һәсән Аббаснежадла бирҝә кечирдији мәтбуат конфрансында билдириб.
ЖАЈКА мүтәхәссисләри Гәрби Азәрбајҹан вилајәтиндә олараг Урмија ҝөлүнә бахыш кечирибләр. Бу ил јанварын 30-да ЖАЈКА мүтәхәссисләри Урмија ҝөлүндәки бөһранын арадан галдырылмасы үчүн јенидән Ирана сәфәр едәҹәкләр. Сәфәр февралын 7-дәк давам едәҹәк. Јапонија нүмајәндә һејәтинә су мәнбәләри вә кәнд тәсәррүфаты саһәсиндә мүтәхәссис олан 5 нәфәр дахил олаҹаг. Саһәси тәхминән 6 мин кв.км олан Урмија ҝөлүнүн 70 фаизи 50 ил әрзиндә тамамилә гурујуб вә шоранлыға чеврилиб. Һазырда дүнјанын икинҹи дузлу ҝөлү олан Урмија ҝөлүнүн јалныз 15%-и галыб.

08 јанвар
- Ирагда 13 мин аилә вәһабиләрин әлә кечирдији Әл-Фәлуҹа шәһәрини тәрк етмәк мәҹбуријјәтиндә галыб. Сон 3 ҝүндә һуманитар јардым үчүн 8 мин нәфәр мүраҹиәт едиб. Әл-Фәлуҹадан гачан инсанлар јахынлыгдакы јашајыш мәнтәгәләриндә јерләшиб. Әл-Фәлуҹа шәһәри “Ираг вә Леванта ислам дөвләти” адлы радикал дини груплашма тәрәфиндән әлә кечирилиб

09 јанвар
-Ајәтуллаһ Сејид Әли Хамнеји он минләрлә гумлу мүсәлман гаршысында чыхышы заманы билдириб: “Гәсбкар Исраил режиминин бөлҝәдәки зүлмүнү вә шәр аддымларыны гызышдыран да АБШ-дыр. Иран АБШ вә бир сыра Гәрб дөвләтләринин инсан һүгугларыны поздуғуну иддиа едир вә онларын бејнәлхалг мәһкәмәдә ҹаваб вермәсинин тәрәфдарыдыр... Дүшмәнин ҝүлүшүнү ҹидди гәбул етмәк вә она алданмаг олмаз. Чүнки ингилаб дүшмәнләри бу ҝүн дә бүтүн ҝүҹүндән истифадә етмәклә өз дүшмәнчиликләриндән әл чәкмәјибләр. Әлбәттә, һәр бир дүшмән чарәсиз галдығы заман ҝери чәкилир. Дүшмәнләр Иран халгыны һеч вахт танымајыблар. Онлар дүшүнүрләр ки, Иран халгыны санксијалар јолу вә игтисади блокадада сахламагла тәслим олмаға мәҹбур едәҹәкләр. Анҹаг чох сәһв едирләр. Чүнки бу халг тәслим олараг әлләрини јухары галдыраҹаг халг дејил. Биз әввәлләр дә бәјан етмишик ки, бәзи мәсәләләрдә бу шејтанын (АБШ нәзәрдә тутулур) шәрини арадан галдырмаг үчүн мүзакирә апара биләрик. Сон мүзакирәләрин нәтиҹәләриндән бири дә АБШ-ын Иран, иранлылар, Ислам вә мүсәлманларла дүшмәнчилијини ортаја чыхармасы иди”.
-Русија вә Иран президентләри арасында телефон данышығы олуб. Сөһбәт заманы ики дөвләтин лидери Иранын нүвә програмына даир анлашмалары, һабелә Суријадакы мүнагишәнин һәлли илә бағлы “Ҹеневрә - 2” бејнәлхалг конфранса һазырлыг ишләрини мүзакирә едиб. Гејд едәк ки, Сурија илә бағлы бејнәлхалг конфрансын јанварын 22-дә Исвечрәнин Монтре шәһәриндә кечирилмәси нәзәрдә тутулур. Һәмин конфрансда Иранын иштирак едиб-етмәјәҹәји илә бағлы гәрар һәләлик гәбул олунмајыб.
- Иран мүсәлман дүнјасында елмин инкишафына дәстәк мәгсәдилә мүкафат тәсис едиб.
Мүкафат Нобел мүкафатына алтернатив сајылыр вә Иран Нобели кими гәләмә верилиб. Мүкафата Ислам пејғәмбәринин адларындан бири олан “Мустафа” исми верилиб. Бу мүкафатын мүсәлман дүнјасында ән јахшы ихтиралары ҝерчәкләшдирән алимләрә верилмәси нәзәрдә тутулуб. Мүкафатын верилмәси просесинә бир шура нәзарәт едәҹәк. Һәмин гурум мүсәлман алимләри елмин инкишафына, јени ихтиралара вә елми әмәкдашлыглара һәвәсләндирмәк үчүн мүәјјән һәдәф вә мәгсәдләр мүәјјәнләшдириб. Иран илк “Мустафа” мүкафатыны ҝәлән ил “Ислами бирлик һәфтәси”ндә 4 номинасија үзрә тәгдим едәҹәк. Номинантлара нағд пул мүкафаты илә јанашы, үзәриндә фарс, әрәб вә инҝилис дилләриндә јазылар һәкк олунмуш дәјәрли медал да вериләҹәк. Илк дөвр үчүн нәзәрдә тутулан нағд пул мүкафаты исә 500 мин АБШ долларыдыр.

Азәрбајҹанда...

03 јанвар - Гәбәләдә “Туфан” Дағ-Хизәк Јај-Гыш Истираһәт Комплексинин биринҹи мәрһәләсинин ачылышы олду. 2011-ҹи ил Азәрбајҹанда “Туризм или” елан едилмишдир. Сон ики илдә иншасы сүрәтлә давам едән “Туфан” Дағ-Хизәк Јај-Гыш Истираһәт Комплекси Азәрбајҹанда туризмин јени истигамәтинин мејдана чыхмасы бахымындан хүсуси әһәмијјәтә маликдир. Президент Илһам Әлијев “Туфан” Дағ-Хизәк Јај-Гыш Истираһәт Комплексинин биринҹи мәрһәләсинин ачылышыны билдирән ленти кәсди.
Гәбәлә шәһәринин Бакы илә арасында мәсафә 225 км, рајон әһалиси 86300 нәфәрдир. Гәбәлә шәһәри узун мүддәт Гафгаз Албанијасынын пајтахты олмушдур.
Гоз вә шабалыд мешәләри илә зәнҝин олан Гәбәлә шәһәринин әтрафында чохлу минерал су булаглары вә тәмиз сулу чешмәләри вар. Дағларын әтәјиндә дәниз сәвијјәсиндән 1000 м јүксәкликдә јерләшән шабалыд мешәси бу рајонун сәрвәтидир. Баһарда бу мешәдә ҝөзәл бир мәнзәрә јараныр. Бурадакы ағаҹларын һәр биринин орта јашы 500 илдән чохдур. Гәбәләдә чох бөјүк туризм потенсиалы вар. Сон бир нечә ил әрзиндә Гәбәләдә бир нечә мүасир һотел, һәмчинин 2011-ҹи илдә бејнәлхалг һава лиманы тикилиб.

04 јанвар - Азәрбајҹан Силаһлы Гүввәләринин һәрби гуллугчусу интиһар едиб. Һадисә Мүдафиә Назирлијинин ҹәбһә бөлҝәсиндә јерләшән “Н” сајлы һәрби һиссәсиндә гејдә алыныб. Һәрби һиссәнин әсҝәри, Ҝөјҝөл рајонундан һәгиги һәрби хидмәтә чағырылан 18 јашлы Раһим Наил оғлу Исмајылов өзүнү асараг интиһар едиб.

05 јанвар -Бакыда "Короғлу" метро стансијасынын јахынлығындакы көрпүнүн үзәринә чыхан шәхс өзүнү көрпүдән атаҹағыны билдириб. Кимлији мәлум олмајан шәхс өзүнү көрпүдән атыб. Тәхминән 20 јашларындакы ҝәнҹ тәҹили јардым васитәси илә 3 сајлы шәһәр клиник хәстәханасына чатдырылыб. Онун һәјатыны хилас етмәк мүмкүн олмајыб.

6 јанвар - Гарабағ Азадлыг Тәшкилаты (ГАТ) Ермәнистана ҝөстәрдији һәрби јардыма етираз олараг Чин Халг Республикасынын сәдри Си Тсзинпијә мәктуб ҝөндәриб.
Çин мүдафиә назири Чан Вантсујан ишғалчы Ермәнистанын мүдафиә назири Сејран Оһанјанла Пекин шәһәриндә ҝөрүшүб, һәрби әмәкдашлыг мәсәләләри илә бағлы мүзакирәләр апарылыб. Ишғалчы Ермәнистана илдә 5 млн. јуан һәҹминдә һәрби јардым ҝөстәрилмәси илә бағлы сазиш имзаланыб».

7 јанвар
-Азәрбајҹанын ән бөјүк тибб мүәссисәси олан Бакы Сағламлыг Мәркәзи истифадәјә верилмишдир. Илһам Әлијев Бакы Сағламлыг Мәркәзинин ачылышында иштирак етмишдир.
Бакы Сағламлыг Мәркәзи Президент Илһам Әлијевин 2010-ҹу ил 6 август тарихли Сәрәнҹамы әсасында инша олунмушдур.
50 мин квадратметр саһәси олан бу тибб мүәссисәси 550 чарпајылыгдыр. Мәркәз ән мүасир аваданлыгла тәҹһиз едилмишдир. Бурада тиббин ән сон елми-техники јениликләри тәтбиг олунмушдур. Мәркәздә тиббин бүтүн саһәләри үзрә комплекс мүајинә вә мүалиҹәләрин апарылмасы үчүн һәр ҹүр шәраит јарадылмышдыр. Бүтүн шөбәләр дүнјанын ән мүасир тибби техника вә аваданлығы илә тәҹһиз олунмушдур. Бу техниканын бир чоху өлкәмизин тибб системиндә илк дәфә тәтбиг едилир. Бунларын арасында мүасир магнит-резонанс апараты, ЛЕД системли ҹәрраһи ишыгландырыҹылар, мәркәзләшдирилмиш стерилләшдирмә системи мүһүм јер тутур. Бундан әлавә, Бакы Сағламлыг Мәркәзиндә истифадәјә верилән компјутер томографијасы, рәгәмсал рентҝен, ултрасәс апаратлары вә диҝәр мүасир тибби ҹиһазлар хәстәләрин мүалиҹәсиндә әһәмијјәтли рол ојнајаҹагдыр. Ҹәрраһи асма панелләр, масалар, камералар вә рентҝен апаратлары, һәмчинин барокамера, мәркәзи оксиҝен системи, јени доғулмушлар үчүн күвезләр вә реанимасија отаглары мәркәзин әһәмијјәтини даһа да артырыр.
-Дағлыг Гарабағ мүнагишәси нәтиҹәсиндә иткин дүшмүш шәхсләрин сијаһысына 4 мин нәфәрин ады дахил едилиб. Буну Ирәванда Бејнәлхалг Гырмызы Хач Комитәси (БГХК) нүмајәндә һејәтинин рәһбәри Сара Епрехт бәјан едиб.
-АБШ дөвләт катиби Ҹон Керри Азәрбајҹан президенти Илһам Әлијевә мәктуб ҝөндәриб. Мәктубда дејилир: “Азәрбајҹан дүнја енержи ресурсларынын етибарлы јени мәнбәјинә чеврилир вә Авропанын енержи тәһлүкәсизлијинин тәмин олунмасына јардым едир. Узун илләрин ҝәрҝин әмәји нәтиҹәсиндә “Ҹәнуб” Газ Дәһлизинин реаллашмасы консорсиумун чохсајлы тәрәфдашлары вә гоншулары үчүн фајдалы олмагла јанашы, һәм дә Азәрбајҹанын мүстәгиллијини ҝүҹләндирәҹәк. Азәрбајҹанын ҝәләҹәјә бахышы реаллыға чеврилдикҹә Америка Бирләшмиш Штатлары адындан Сизә давамлы дәстәјимизи вәд едирәм”.
-Јасамал рајон сакини, 1957-ҹи ил тәвәллүдлү Заур Әлијаров јашадығы евдә өзүнү асыб.

8 јанвар
-Ислама гаршы јазан Рафиг Тағынын гәтлә јетирилмәси илә бағлы башланмыш ҹинајәт ишинин иҹрааты дајандырылыб.
- Азәрбајҹан вә Ермәнистан хариҹи ишләр назирләринин нөвбәти ҝөрүшү кечириләҹәк. Назирләр Елмар Мәммәдјаров вә Едвард Налбандјан јанварын икинҹи јарысында Парисдә ҝөрүшәрәк Дағлыг Гарабағ мүнагишәсинин һәлли мәсәләси үзрә данышыглары давам етдирәҹәкләр. Ермәнистан ХИН-дән билдирилиб ки, назирләрин ҝөрүшүндә АТӘТ-ин Минск Групунун һәмсәдрләри дә иштирак едәҹәк.
-Түркијәнин Азәрбајҹандакы сәфирлијинин мәдәнијјәт вә туризм үзрә мүшавири Сејид Әһмәд Арслан Тәбриз шәһәринә сәфәр едиб. Јанварын 4-дә баш тутан сәфәр заманы мүшавир вә ону мүшајиәт едән сәфирлијин диҝәр дипломатлары Тәбризин Шаирләр мәгбәрәсиндә дәфн олунмуш Азәрбајҹан поезијасынын ҝөркәмли нүмајәндәси Мәһәммәд Һүсејн Шәһријарын мәзарыны зијарәт едиб, онун руһуна дуалар охујублар. Мүшавир ејни заманда билдириб ки, бу илин мартын сону - апрелин әввәлиндә Түркијәнин Јалова шәһәриндә “Түрк шаирләр одасы” адлы музејин ачылышы ҝөзләнилир. Онун сөзләринә ҝөрә, музејдә түркдилли дөвләтләрин ҝөркәмли шаирләринин, сәнәткарларынын әсәрләри нүмајиш олунаҹаг. Музејдә ҝөркәмли Азәрбајҹан шаирләри Һүсејн Ҹавид, Әһмәд Ҹавад, Бәхтијар Ваһабзадә вә Мәһәммәд Һүсејн Шәһријарын ҝушәләри јарадылаҹаг, онларын әсәрләри зијарәтчиләр үчүн нүмајиш етдириләҹәк.
-Бакыда интиһар һадисәси баш вериб. Һадисә Әмирҹан гәсәбәсиндә, Тофиг Әмиров күчәсиндә гејдә алыныб. 1999-ҹу ил тәвәллүдлү Һејбәт Әзиз оғлу Бағыров өзүнү јатаг отағында асараг интиһар едиб.

9 јанвар
-Милли Шуранын сәдри Ҹәмил Һәсәнли АзадлыгРадиосунун «Ишдән сонра» програмында Мүсават Партијасынын гурумдан чыхмасындан вә Милли Шуранын фәалијјәтинә давам едиб-етмәјәҹәјиндән данышыб: "Мүсават Партијасы Милли Шураја өз гәрарыјла дахил олмушду, өз гәрарыјла да чыхды. Милли Шура демократик гурумдур вә һеч бир партијаны, һеч бир шәхси өз сыраларында мәҹбури сахламыр. Сечкидән сонра Мүсаваты бир чох мәсәлә нараһат едирди. Биз бу мәсәләләрин әксәријјәтини һәлл етдик. Партија Рүстәм Ибраһимбәјовун һәмсәдрлијини истәмирди. Онун да өзү истефа етди... Милли Шуранын һәдәфләринин билинмәмәси ирадыны гәбул етмирик. Шура јаранаркән гәбул едилән меморандумда да, сијаси бәјаннамәдә дә һәдәфләр ҝөстәрилиб. Бу сәнәдләр дә сәсвермәјлә гәбул едилиб. Еффектив идарәчилијә ҝәлинҹә, буну һәр биримиз истәјирик. Сечкидән сонра сәдр постунда дәјишиклик едилди. Мән әввәлҹә сырави үзв олдуғумдан сәлаһијјәтим дә аз иди. Сәдр сечилдикдән сонра тәшкилати мәсәләләрлә мәшғул олдум. Структуру елә гурмаг лазым иди ки, бүтүн партијалар ејни дәрәҹәдә тәмсил олунсунлар. Биз сәдр апаратыны мүәјјәнләшдирдик, амма структур һәлә тамамланмамышды. Сонракы мәрһәләдә тәкмилләшдирилмәли вә ҝенишләнмәли иди... Милли Шуранын фәалијјәтинин давам едиб-етмәјәҹәјинә ҝәлинҹә, бу истигамәтдә мүзакирәләр давам едир вә дәгиг бир гәрара ҝәләҹәјик. Тәбии ки, Милли Шуранын давам етмәјинин тәрәфдарлары чохдур. Милли Шуранын сахланмасында, ҝүҹләндирилмәсиндә, Азәрбајҹан ҹәмијјәтиндәки просесләрә тәкан верән бир гурума чеврилмәсиндә исрар едәнләр вар…"

Nur-az.com
5465 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...