Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
18 Нисан 2014

Ишғал олунмуш әразиләрдә вәзијјәт сәсә гојуланда...

Исраилсајағы рус тәәссүбкешлији

Русијанын бу јахынларда Крымы референдум јолу илә илһаг етмәсинин ардынҹа дүнја дөвләтләринин рәјини өјрәнмәк үчүн 2014-ҹү ил мартын 27-дә БМТ Баш Мәҹлисиндә кечирилән сәсвермәдә 11 өлкә бирбаша Украјнанын әрази бүтөвлүјүнүн әлејһинә сәс вермәклә Путинин бејнәлхалг нормалара зидд әмәлинә бәраәт газандырмаг истәди. 24 дөвләт о ҹүмләдән Исраил исә гәтнамәнин леһинә сәс верән 100 өлкәдән фәргли олараг башга методу сечдиләр. Онлар сәсвермәдә иштирак етмәмәклә -неҹә дејәрләр- Русијанын хәтринә дәјмәк истәмәдиләр.

Бирләшмиш Милләтләр Тәшкилатынын мөвҹуд әнәнәсинә ҝөрә сәсвермәдә иштирак етмәмәк икинҹи дәрәҹәли әлејһдарлыг һесаб олунур. Зира һансыса өлкә киминсә тәрәфиндә дејилсә, битәрәф мөвге сәрҝиләмәлидир. Инди өлкәләрин тәмсилчиләри сәсвермәдә иштирак етмирләрсә, бу долајысы илә тәклиф олунмуш гәтнамәнин әлејһинә мөвге тутмаг мәнасындадыр, лакин бу әлејһдарлығы мүәјјән мәсәләләрә, еләҹә дә өз милли марагларына хатир ачыг шәкилдә бәјан етмәкдән чәкинирләр. Бу мәнтиглә Исраил дә АБШ-ын бир нөмрәли мүттәфиги олдуғу вә тәһлүкәсизлик мәсәләсиндә она ҝүвәндији һалда гәрблиләрин дәстәкләдији гәтнамәдә сырф өз милли марагларыны үстүн тутду вә нә гәдәр гәрибә ҝөрүнсә дә, Русијаны гане едәҹәк мөвге сәрҝиләјиб сәсвермәјә гатылмады. Бунунла да Исраил һөкумәти бир тәрәфдән өз милли марагларыны әнәнәви мүттәфигләринин истәјиндән үстүн тутду, башга тәрәфдән исә мүстәгил дөвләтләрин әрази бүтөвлүјү принсипинә сајғысыз јанашдығыны нүмајиш етдирди. Јери ҝәлмишкән дејәк ки, Исраил битәрәф мөвге тутсајды белә руслар ондан инҹимәјәҹәкдиләр вә бу мөвге һәм Гәрби, һәм дә Русијаны гане едәҹәкди. Буна бахмајараг Исраил сон мөвгеји илә постсовет мәканында даһа чох Русијаја мејлли олдуғуна вә охшар сәсвермәләрдә јенә дә Кремлин марагларыны нәзәрә алаҹағына ејһам вурду. Бундан әввәл БМТ Баш Мәҹлисиндә “Азәрбајҹанын ишғал олунмуш әразиләриндә вәзијјәт” мәсәләси сәсә гојуланда да Исраилдән һәмин мөвге мүшаһидә олунумушду. Мәсәлән 2005-ҹи илдә Исраилин ады сәсвермәдә иштирак етмәјән өлкәләрин сијаһысында јер алырды ( о заман АТӘТ-ин Минск Групунун һәмсәдри олан АБШ , Франса вә Русија Азәрбајҹанын әрази бүтөвлүјүнүн әлејһинә сәс вердиләр). Охшар мөвге сонракы илләрдә дә давам етди вә рәсми Бакы Тәл-Әвивдән шикајәтләнмәк јеринә онунла бүтүн саһәләрдә әмәкдашлыглары инкишаф етдирмәјә сәј ҝөстәрди.
İнди Украјнанын әрази бүтөвлүјү мәсәләсиндә Исраил нүмајәндәләри өз мөвгеләрини әсасландырмаға чалышырлар. Онлар һеч нә олмајыбмыш кими Украјнанын әрази бүтөвлүјүнә даир сәсвермәдә иштирак етмәдикләрини садәҹә олараг әсасландырмагла мәшғулдурлар. Мартын 6-да «Фох Бусиннес Неwс» каналы илә мүсаһибәдә Исраили баш назири Бенјамин Нетанјаһу белә дејиб: “Үмид едирәм ки, Украјна мәсәләси динҹ јолла һәлл олунсун. Бизим өз гајғыларымыз вә проблемләримиз вар.”
Исраил хариҹи ишләр назири Авигдор Либерман исә һеч нәдән чәкинмәдән мәсәләјә ајдынлыг ҝәтириб вә Исраили һәм АБШ-а, һәм дә Русијаја дост өлкә адландырыб . О, Исраил Телевизијасынын 9-ҹу каналы илә мүсаһибәдә дејиб: “Һәр ики дөвләтлә мүнасибәтләримиздә мүсбәт тәҹрүбәјә маликик. Елә олдугда, Исраилин бу мәсәләјә гарышмасы мәнасыздыр.”
Беләликлә дә Исраилин постсовет республикалары илә әлагәләриндә һәмишә олдуғу кими бундан сонра да мүтләг Москванын һәссасијјәтләрини нәзәрә алаҹағына шүбһә етмәк олмаз. Бунун сәбәбләринә ҝәлинҹә Исраил вә Русијанын дөвләт марагларынын бир чох мәсәләләрдә үст-үстә дүшмәсини вә Исраилин Русија илә хүсуси әлагәләрә малик олдуғуну ҝөстәрмәк олар. Бу әлагәләр ССРИ дағыландан сонра јүксәлән хәттлә инкишаф етмәјә башлады вә 100 минләрлә русијалы јәһуди Исраилә (Ишғал олунмуш Әразиләр) көчүрүлдү, сијаси һакимијјәтдә онлара етибар едилди. Мәсәлән, Исраил ХИН башчысы Авигдор Либерманын өзү Молдова пајтахтында доғулуб вә бу өлкәнин Совет Иттифагы тәркибиндә олдуғу заман 1979-да аиләси илә бирликдә Исраилә мүһаҹирәт едиб.
Һәр заман һөкумәтин јухары ешалонларында олмаға ҹан атан Либерман апрелин 7-дә Нју-Јоркун Ҹәнуби Бруклин мәһәлләсиндә мәскунлашан Советдән ҝәлмә јәһудиләрлә ҝөрүшдә билдириб ки, јахын ҝәләҹәкдә Исраилин баш назири вә президенти рус дилли сијасәтчиләрдән олаҹаг.
Мараглыдыр ки, А.Либерман Русија президенти Владимир Путин вә ја хариҹи ишләр назири Серҝеј Лавровла ҝөрүшәндә онларла адәтән рус дилиндә данышыр вә Русијаја мејлли олдуғуну ҝөстәрир.
Статистикалара ҝөрә кечмиш ССРИ-дән 1.2 милјон јәһуди Исраилә мүһаҹирәт едиб вә онларын бөјүк әксәријјәти Б.Нетанјаһунун вә һәмчинин А.Либерманын сағчы Ликуд вә “Јәһуди Еви” партијаларында тәмсил олунурлар. Бу исә о демәкдир ки, рус-јәһуди лоббиси Исраилдә һәддән артыг ҝүҹлүдүр вә бу лобби Тәл-Әвивин кечмиш ССРИ республикалары илә бағлы стратеҝијасыны мүәјјәнләшдирир.
Бу фактлары нәзәрә алараг Исраилин ҝәләҹәкдә постсовет мәканында баш верә биләҹәк мүмкүн мүнагишәләрдә Русијаја вә ејни заманда онун Ермәнистан кими ојунҹагларына там мәһарәтлә дәстәк верәҹәјинә әсла шүбһә етмәк олмаз.

Гәһрәман Нурани
бизимјол
4646 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...