Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
22 Ауғустос 2017

Руһ

Аллаһ әгли јаратды вә әгл мәнәви јаранмышлар арасында биринҹисидир
Гурани-мәҹид ајәләринә әсасән руһ “кун” сөзү илә вүҹуда ҝәлмиш мәна мәгамындандыр.
Ону мадди үнсүрләрдән сајмаг олмаз: “Аҝаһ олун ки, јаратмаг вә әмр она мәхсусдур...” (“Әраф”, 54) Руһун һәгигәти кимсәјә мәлум дејил. Руһ садәҹә “кун” (“ол”) сөзү илә заһири вүҹуда јетишир. Ајәдә охујуруг: “Бир шејин вүҹуда ҝәлмәси гәрара алындыгда она јалныз “ол” дејиләр, о да дәрһал олар.” (“Бәгәрә”, 117) Башга бир ајәдә бујурулур: “Сәндән руһ һаггында сорушарлар. Де ки, руһ Рәббимин ишләриндәндир...” (“Исра”, 85) Нөвбәти ајәдә охујуруг: “Руһу өз әмри илә бәндәләриндән истәдијинә верәр...” (“Ғафир”, 15) Руһ Аллаһын илкин јаратдыгларындандыр. Ҝирами пејғәмбәрләрин (с) бујуругларында охујуруг: “Аллаһын илкин јаратдығы мәним руһумдур.” (“Биһарул-әнвар”, 54-309) Өзүнү мүхтәлиф тәбирләрлә танытдыран пејғәмбәр башгаларынын анлајаҹағы шәкилдә данышмаг истәјир. Бу сәбәбдән дә бујурур: “Аллаһын јаратдығы илкин шеј нурдур”; “Аллаһын јаратдығы илкин шеј гәләмдир”; “Аллаһын јаратдығы илкин шеј әглдир”; “Аллаһын јаратдығы илкин шеј мәним руһумдур.” Өтән изаһатлардан белә бир нәтиҹә чыхармаг олар ки, нур, гәләм, ағыл вә руһ арасында мүәјјән бир бағлылыг вар. Бу дөрд тәбир ејни бир һәгигәтә ишарәдир вә бу һәгигәт Мәһәммәд һәгигәтидир. Тәбирләримиз мүхтәлиф олса да, илаһи бир һәгигәтә, һәзрәтин (с) мисилсиз ҝөзәллијинә үнванланмышдыр.

Ешг башга аләмдир, сығмаз бәјана,
Онун ҹилвәсидир бахсан һәр јана.


Истәнилән бир һалда онун мүгәддәс вүҹуду бүтүн јаранмышларын көкүдүр. Нур, гәләм, әгл, руһ ејни бир һәгигәтин мәртәбәләридир. Белә ки, нур, гәләм вә руһун, руһ вә гәләм әглин һәгигәтидир. Аллаһ Мәһәммәд һәгигәтини, нур, гәләм, әгл вә руһ кими мәртәбәләрә малик олан бу ҝерчәји башга мөвҹудларын вүҹуда ҝәтирилмәсиндә васитә гәрар вермишдир. Имам Садиг (ә) бујурур: “Аллаһ өнҹә јарадылыш ирадәсини хәлг етмиш, сонра бүтүн варлығы бу ирадә васитәси илә әрсәјә ҝәтирмишдир.” (“Төвһид”, 147, баб 11, һәдис 19; “Биһарул-әнвар”, 54-56)
Јәни Аллаһ диҝәр бир ады Мәһәммәд нуру олан истәји һеч бир васитәсиз хәлг етмиш, сонра диҝәр мөвҹудлары Мәһәммәд нуру васитәси илә јаратмышдыр. Чүнки мәһдуд әгли вә гејри-әгли һәгигәтләр билаваситә мүгәддәс зата бағлы ола билмәз. Демәк, Мәһәммәд нуру бир бәрзәх кими сабит вә дәјишән арасында васитәдир. Мүтләг Мәһәммәд нуру олмадан алимлә мәхлуг арасында зати рабитә мүмкүнсүздүр. Бәли, һаггын зати тәҹәлласы пејғәмбәрлик нурудур. Рәвајәтдә дејилир: “Аллаһ әгли јаратды вә әгл мәнәви јаранмышлар арасында биринҹисидир. Аллаһ ону әршин сағ тәрәфиндә өз нурундан јаратды” (“Кафи”, 1-85, баб 14, һәдис 4)

Мим фәрги вар Әһмәд-Әһәд арасы,
Бүтүн аләм бир бу мимдә дурасы.
6470 بازدید
در حال ارسال اطلاعات...