Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
06 Нисан 2018

Намаз: һәгиги тәвазөкарлығын еҹазкар ҝөзәллији

Бисмилләһир-Раһмәнир-Раһим!

Рәҹәб ајында јашајырыг. Чох мүбарәк бир дөнәмдир. Рәҹәб ајы илә бағлы ҝәлән мүбарәк чатдырышлар о гәдәр һејрәтә ҝәтирәндир ки, бунларын өзүнүн гавранылмасы ајрыҹа бир просесдир. Имам Ҹәфәр Садигин (ә) рәҹәб ајынын әһли һаггында чох ҝөзәл бујурушлары вар. Рәҹәб ајынын әһли кимләрдир? О кәсләрдир ки, рәҹәб ајынын нә олдуғуну билир. Рәҹәб ајынын еһтирамыны горујур. Рәҹәб ајында охунуласы зикрләри, дуалары, ҝөрүләси әмәлләри јашадыр. Вә о гәдәр рәҹәб ајыјла јашајыр ки, бунлара лрәҹәбијјун» - лрәҹәб әһли» дејирләр.

Бу шәхс рәҹәбдә олан, рәҹәблә һәмаһәнҝ јашајан бир адам кими јашајар. Һәтта бу адам рәҹәб әһли кими Гијамәт ҝүнү бир ахтарылар, сорулар, чағырылар да. Гијамәт ҝүнү һамы ниҝаран, сәксәкәли олан бир һалда, рәҹәб әһлини ахтарарлар, чағырарлар. Рәҹәб ајынын әһлинә Гијамәт сәһнәсиндә мүраҹиәт мөвзусунда Имам Садиг (ә) бујурур: "Гијамәт јетишән заман Илаһи ҹарчы фәрјад чәкәр: лЕјнәр-раҹәбијјун? һарададыр рәҹәб ајынын әһли?". Һарададыр о кәсләр ки, рәҹәб ајыны әзиз тутдулар вә ондан бәһрә апардылар?..."

Аллаһым, бизләри рәҹәб әһлиндән гәрар вер!

Намаз - динин сујудур

Мүбарәк динимизи бир ағаҹла мүгајисә етсәк, бу саламат вә мөһкәм ағаҹын көкү имандыр, шахәләри - зәкатдыр. Намаза ҝәлинҹә, Һәзрәт Рәсулуллаһдан (с) нәгл едилән һәдисдә билдирилир: "Намаз - динин сујудур".

Су илә намазын мүгајисәси бир чох чаларлары ајдынлашдырыр. Ағаҹын битмәси, јашамасы, инкишаф етмәси үчүн, ағаҹын мөвҹудијјәти үчүн су неҹә зәруридирсә, намаз да динин, иманын јашамасы, галмасы үчүн бир о гәдәр әһәмијјәтлидир. Динимиз бәлли едир ки, намазын динин дири галмасы үчүн ваҹиблији, сујун ағаҹ үчүн ваҹиблији тәкидир. Су битки үчүн әсас гида олдуғу кими, намазсыз да инсанын һәгиги мүсәлман, инанҹлы олмасы гејри-мүмкүндүр. Гуран јолу илә ҝетмәк үчүн, мүсәлман олараг инкишаф етмәк үчүн намаз зәрури амилдир.

Ағаҹ - тәкамүлә јөнәли, инкишафа доғру ҝедән бир варлыгдыр. Иман да даима динамик инкишафа еһтијаҹлы, елмлә, билҝи илә зәнҝинләшдирилмәјә, тәкмилләшмәјә һазыр олан бир категоријадыр.

Сујун әһәмијјәиндән јетәринҹә данышмаг олар. Су - ҹанлы варлыг аләминин һәјатынын әсасыдыр. Гуран мәнтигиндә бунун ҝөзәл тәсдигини ҝөрүрүк. "Әнбија" сурәсинин 30-ҹу ајәсиндә билдирилир: "Биз һәр бир ҹанлы варлығы судан јаратдыг".

Мараглыдыр ки, диҝәр планетләри тәдгиг едәнләр дә илк нөвбәдә бахырлар ки, орада су вар, јохса јох? Әҝәр су варса, ҹанлыларын, биткиләрин олма еһтималыны вермәк олар, бу саһәдә арашдырмалары давам етдирмәјин мәнасы вардыр. Әкс тәгдирдә, һеч кәс бурада һәјатын олмасыны еһтимал етмир. Бурада мүәјјәнедиҹи амил - сујун мөвҹудлуғудур. Һәјатын шәрти, дирилијин, ҹанлылығын шәрти - судур.

Иман намазсыз јашаја билмир

Динимиз намазын су илә бәнзәтмәсини әбәс јерә вермәјиб. Намазсыз иманын һәјаты јохдур. Намазсыз мәнәви јүксәлиш јохдур. Шәхсијјәтин тәкмилләшмәси, руһун зәнҝинләшмәси намазсыз јохдур. Ҹанлы варлыг олмағын јолу судан кечдији кими, камил инсан олмағын јолу намаздан кечир. Су - ҹанлы һәјатын зәрури компонентидир. Намаз да мәнәви һәјатын зәрури шәртидир, бәндәчилијин рүкнүдүр, дашыјыҹы конструксијасыдыр. Биткинин јашамасы судан асылы олдуғу кими, инсан шәхсијјәтинин дә пүхтәләшмәси намаздан кечир.

Су тәкҹә јашајышын тәминатҹысы дејил. Су - јашајыша тәравәт верән бир амилдир. Биткинин јашыјышынын, һәјатынын, дирилијинин тәравәтидир. Намаз да инсан мәнәвијјатынын дирилији, тәравәтидир, динамиклијидир, зинәтидир. Намаз - руһијјәнин саламат, сәлигәли дурумда галмасынын јолудур.

Сујун диҝәр бир кејфијјәти дә пакедиҹиликдир. Су - һәм пакдыр, һәм дә пакедиҹидир. Су мурдар бир шеји пак едир. Намаз да гәлби паклајыр, пас атмаға, гахсымаға гојмур. Инсанлара гаршы зүлмә лагејд јанашмаға гомур, Вәтәнин дүшмән тапдағы алтында олмасы илә барышмаға гојмур, дәрд-бәлаја сејрчи тәки јанашмаға имкан вермир. Инсанын вүҹудунда олан бүтүн чиркинликләри, чатышмазлыглары пак едәр намаз. Су физики аләми пак етдији кими, намаз да инсанын мәнәви дүнјасынын пакедиҹисидир.

Су һәм дә јујуҹудур. Пак етмәкдән әлавә, чиркдән дә тәмизләјир. Бәшәр һәлә судан јахшы бир тәмизләјиҹи иҹад етмәмишдир. Һәр нә васитә варса - јардымчыдыр, әсас тәмизләјиҹи - судур. Намаз да инсаны лазымсыз, артыг шејләрдән тәмизләјир. Гәлбә чиркабын долмасына имкан вермир.

Намаз - руһи дуруму абадлашдыран амилдир

Су - тәбиәтин ҝөзәллијидир. Дағлар, мешәләр, чөлләр сусуз, чајсыз, ҝөлсүз чох јексәнәк оларды, ҹазибәсини итирәрди. Су тәбиәтә ҝөзәл бир естетика верир. Намаз да мәнәвијјатын ҝөзәллијидир, вүҹудун естетикасыдыр.

Су тәшнәлији арадан апарыр, сусузлугдан гуртарыр инсаны. Намаз да гәлби тәшнә оланын сујудур, мәнәви сусузлуғу арадан апаран ҝөзәл васитәдир.

Су - гурулуғу абад едәндир, абадлығын әсас шәртләриндәндир. Инсан бир јери әкиб-беҹәрмәк истәдикдә, илк олараг орада сујун олуб-олмамасыны сорушур. Сују олмајан бағын, әкин саһәсинин перспективи јохдур, јетишә билмәјәҹәк, инкишаф етмәјәҹәк, абад олмајаҹагдыр. Намаз да руһун абадедиҹисидир.

Су олмадыгда, ағаҹ гурујар. Намазсыз да дин ағаҹы гурујар. Динин шахәләри - зәкат арадан ҝедәр, динин дамарлары - оруҹ мәһв олар, динин јарпаглары - ҝөзәл әхлаг гурујар. Мејвә верән амил - иман әсасында олан гардашлыг галмаз, габыг ролуну ојнајан һәја арадан ҝедәр вә ән нәһајәт - динин мејвәләри јетишмәз, инсан өзүнү һарамлардан горумаз.

Сусуз бағын бүтүн ағаҹлары гурујар. Чәмәнликләр сусуз галдыгда гуру ота чевриләр, сусуз мәкандан инсанлар гачарлар, су олан јери ахтарарлар. Намазыны итирмиш инсандан да фәзиләтләр, дәјәрләр, ҝөзәлликләр гачар. Тәравәт намазсыз инсаны тәрк едәр. Намазы итирмиш инсанын дәјәрләриндә ерозија јаранар. Гәлп дәјәрләр онун гәлбинә һаким олар.

Ҹамаатын малыны гәсб едәнин намазы гәбул олунмаз

Намаз гәлбә елә бир гида верир ки, һеч бир кәнар амил инсанда белә руһи дәјишикликләрә сәбәб ола билмәз. Амма әсас шәрт одур ки, бу намазы азад инсан олараг гыласан, ҝерчәк бир намаз гыласан. Фикир версәк намазын мүгәддимәләринә, нә гәдәр мүһүм мәгамлар еһтива олунуб бурада! Намазын сәһиһ олмасы үчүн јер гәсби олмамалыдыр, һалал олмалыдыр. Бир бахаг бу һалаллығын нә гәдәр шәрти вар. Газанҹ мәнбәләринин, иш фәалијјәтинин, ишин характеринин Аллаһ Тәаланын мәгбул мүәјјән етдији гајдалара ујғун олмасы, халгын һаггынын гәсб олмамасы, зүлмлә, һарамла әлдә олунмамасы - бурада мүәјјәнедиҹи шәртдир. Ҹамаатын малыны гәсб едәнин намазы гәбул олунмаз.

Ев-ешијин һалал олмасындан сонра үстүндә намаз гылынан сәҹҹадәнин, ҹанамазын һалал мәншәли олмасы, ҝејимин һалал олмасы шәртдир. Инсан ҹамаатын һаггыны гәсб едиб алдығы пал-палтарда намаз гыла билмәз. Белә намаз мәнасыздыр, онсуз да Илаһи дәрҝаһда гәбул едилмәјәҹәкдир. Нәинки палтар, мәкан - һәтта намаз үчүн дәстәмаз алынан сујун гәсби олмасы јолверилмәздир. Һалаллығын шәрти нәдир? Гоншуларын һаггындан тутмуш, сујун мәншәјинә гәдәр һәр бир шеј. Су ҝәлән бору белә гәсби ола билмәз.

Ҝөрдүјүмүз кими, ҹәми ики рүкәтли намаз васитәсилә ҹәмијјәтдә әдаләтин, гаршылыглы һүгугларын горунмасынын, оптимал давраныш моделинин тәнзимләнмәсинин ҝөзәл механизмини мүшаһидә едә билдик.

Ҹәза апаратынын, мүхтәлиф тәһдидләрин бу дүнја мигјасында едә билмәдијини бир садәҹә намаз едир. Бүтүн дүнја баш сындырыр ганунчулуғу бәргәрар етмәк үзәриндә, инсанлары неҹә асајишә риајәт етмәјә мәҹбур етмәк үзәриндә, амма өнәмли бир нәтиҹәјә ҝәлә билмир. Амма Илаһи мәһәббәтдән гајнагланан бир дурум, һәр һансы бир ҹинајәти, инсанларын һаггыны басмағы истисна едир. Вә бу дурумун тәзаһүрү олан намаз, ејни заманда һәм фәрди, һәм дә иҹтимаи бахымдан инсанын камиллијә јөнәлмәсини мүәјјән едир.

Әлбәттә ки, бурада садалананлар һәгиги намаз гылмаға аиддир. Һәр һансы формада сүнилик, гејри-сәмимилик намаза јапыша билмир. Бунлар садәҹә әјилиб-галхмалардыр, ибадәт дејилдир. Ибадәтин зәрури вә кафи шәрти - Илаһи ризајәт, разылыгдыр. Камиллијә говушмаг истәјидир.

Намаз - мүбарәк бир горујуҹудур

Бүтүн ҝөстәриләнләрлә јанашы, намазын бир мүбарәк кејфијјәти дә вардыр ки, буну горујуҹулуг кими гејд едә биләрик. Гурани-Кәримин "Әнкәбут" сурәсинин 45-ҹи ајәсиндә бујурулур: "Намаз (инсаны) бөјүк ҝүнаһлардан вә хошаҝәлмәз һаллардан чәкиндирәр".

Неҹә ки, инсанын иммун системи зәифләдикдә, вируслар асанлыгла инсанын дахилинә сирајәт едиб мүхтәлиф хәстәликләр јарада билирләр, еләҹә дә намаза гаршы сүст оланын, намаза јүнҝүл мүнасибәт бәсләјәнин нәфсани гәризәләрә, рәзил кејфијјәтләрә гаршы мүдафиәси зәиф олур. Вә әксинә, ихласлы бир дурумда намаз гыларкән, инсан өз руһуну ҹүрбәҹүр тәһлүкәләрдән хилас етмиш олур. Намаз - даими, ардыҹыл, системли бир тәмизләнмәдир. Намаз кими икинҹи бир әмәл јохдур ки, бу дәрәҹәдә тәмизләјиҹи вә горујуҹу еффектә малик олсун. Һәр ҝүн бир нечә дәфә, дүнјанын һарасында олурса-олсун, хәстә вә ја сағлам олмасындан асылы олмајараг, физики вәзијјәтинә, сәһһәтинә ујғун сурәтдә - истәр узанан јердә, истәр отуран, истәр дуран јердә, лап чәтин мәгамда ишарә илә дә олсун - амма инсан намазы јеринә јетирмәлидир. Азан верилир, "намаза тәләсин, сәадәтә, ниҹата тәләсин!" чағырышы олур, вә јүзмилјонларла инсан Рәббләри илә мүнаҹата доғру јүјүрүр. Дүнјанын шималында да, ҹәнубунда да, шәргиндә дә, гәрбиндә дә азан сәси ешитҹәк, һамы билир ки, руһлары тәравәтләндирмә вахтыдыр, ләнәтлик иблисин шәрләринә сипәр дүзәнләмәк вахтыдыр. Ҝүнаһлардан, хошаҝәлмәз һаллардан горунмаг үчүн руһијјәләрини мөһкәмләтмәк вахтыдыр.

Инсан үчүн фөвгәладә фүрсәтләр, ҝениш үфүгләр ачылыр бурада. Мәҝәр инсан ҝүндә бир нечә дәфә ҹисмини су илә јуса, чиркли гала биләрми?! Намаз да еләдир. Сүбһ чағы гылынан намаз ҝүнортајадәк инсана мәнәви дирәлиш верир, сонра ҝүнорта вахты чатыр, јенә намаз гылыныр вә беләҹә ҝүн әрзиндә ҹәми бир нечә дәгигә әрзиндә руһи тәканлар алмагла, инсан пак дурумда ҝүнү баша вурур, ҝүнаһ етмәмәјә, һагг басмамаға чалышыр. Вә беләҹә, риајәт едән инсан өмрүнүн сонунадәк пак дурумда гала билир.

Әвәзедилмәз ибадәт

Намазын әһәмијјәти о дәрәҹәдәдир ки, әвәз олунмајан ибадәтләрдәндир - сујун әвәзедиҹиси олмадығы кими. Су олмаса, инсан тәшнәлијини арадан апара билмәз, тәмизләнә билмәз. Намаз да еләдир. Бу паклығын да мәнтиги сонуҹу Илаһи рәһмәтә говушмаг, әбәди сәадәтә наил олмагдыр. Имам Муһәммәд Багирдән (ә) нәгл едилән һәдисдә билдирилир: "Јалныз пак инсан беһиштә дахил олаҹаг".

Беләликлә, ҹисмани вә руһи паклар мәканыдыр беһишт. Инсанлара зүлм едән, өзҝәсинин һаггыны басан, халгын малыны гәсб едән бирисинин беһиштә варид олмасы - мүмкүнсүзлүк мөвзуларындандыр. Аллаһа тапынан, Аллаһын һалалларыны һалал, һарамларыны һарам билән, гырмызы хәтләри кечмәјән, төвсијә олунан ишләрә әнҹам верән инсанларын мәканыдыр беһишт.

Динимиз намаза етинасыз јанашанлары хәбәрдар едир, намазсызлыгдан чәкиндирир. Имам Ҹәфәр Садигдән (ә) нәгл едилән мүбарәк һәдисдә инсанларын намаза дүзҝүн јанашылмасы истәнилир: "Бәндәдән сорушулаҹаг биринҹи шеј - намаздыр. Бәс әҝәр намаз гәбул олунса, диҝәр әмәлләр дә гәбул олар. Вә әҝәр намаз гәбул олунмаса, диҝәр әмәлләр дә гәбул олунмаз".

Мүтәал Аллаһ бизләри дә, ҹәми иман әһлини дә һәгиги намазгыланлардан гәрар версин, иншәаллаһ!
4780 дәфә бахылыб
در حال ارسال اطلاعات...